{"id":2087,"date":"2022-03-01T20:16:11","date_gmt":"2022-03-01T18:16:11","guid":{"rendered":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/?p=2087"},"modified":"2022-03-01T20:18:16","modified_gmt":"2022-03-01T18:18:16","slug":"ukrayna-sorununun-tarihi-kokleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/?p=2087","title":{"rendered":"Ukrayna sorununun tarihi k\u00f6kleri"},"content":{"rendered":"\n

Tarihi belge: 1923 y\u0131l\u0131 Bol\u015fevik Partisi 13. Kongresinde ulusal sorun \u00fczerine Rakovski’nin konu\u015fmas\u0131<\/strong>. Ulusal sorunda Leninist politikadan nas\u0131l vazge\u00e7ildi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bol\u015fevik Partisi ve Ulusal Sorun<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

(Nisan 1923)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

— Khr\u0131stiyan Rakovski 1<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Bir s\u00fcredir yar\u0131 fel\u00e7 vaziyetinde hasta yata\u011f\u0131na \u00e7ak\u0131lm\u0131\u015f bulunan Lenin, 1922 y\u0131l\u0131n\u0131n aral\u0131k ay\u0131ndan itibaren Sovyet Rusya\u2019daki di\u011fer milliyetler \u00fczerinde bask\u0131 uygulayan ve s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Stalin\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 Rus milliyet\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7t\u0131. Milliyetler meselesi Rus Kom\u00fcnist Partisinin XIII, Kongresinde tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131ld\u0131 ve Rakovski soruna bodoslama giren az say\u0131daki Bol\u015fevikten biri oldu. Tro\u00e7ki, Lenin\u2019nin kendisine \u00f6zel olarak 5 Mart tarihinde ilettirdi\u011fi \u201csize g\u00f6nderdi\u011fim bu mektuptaki g\u00f6r\u00fc\u015flere dayanarak parti kongresinde bu sapmaya kar\u015f\u0131 kesin bir m\u00fccadeleyi birlikte y\u00fcr\u00fctmeliyiz\u201d \u015feklindeki Stalin\u2019e y\u00f6nelik tehditk\u00e2r imalar\u0131n\u0131 Kongrede dile getirmekle birlikte, bu \u201csapma\u201d konusunda fazla duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6stermedi. Tro\u00e7ki\u2019nin bu tavr\u0131n\u0131 f\u0131rsat bilen Stalin ise i\u015fi Lenin\u2019le alay etmeye kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcp \u015f\u00f6yle dedi: \u201cUnuttu. Zaten son zamanlarda \u00e7ok \u015fey unutuyordu(\u2026) Birli\u011fin anayasas\u0131 \u00fczerine Ekim Plenumunda kabul edilmi\u015f karar\u0131 da unutmu\u015ftu!\u201d Tro\u00e7ki\u2019nin Lenin\u2019in kendisine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu mektuptan yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ndermeyi de alaya al\u0131p \u015f\u00f6yle dedi: \u201cBu konuda Lenin\u2019in bana yapm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6ndermeye de\u011finmeyece\u011fim, \u00e7\u00fcnk\u00fc Vladimir \u0130lyi\u00e7 burada de\u011fil ve yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131m takdirde beni yalanlayacak bir durumda da de\u011fil\u201d 2<\/a><\/sup> Stalin, Kongrenin tam kat\u0131l\u0131ml\u0131 oturumunda bu alayc\u0131 tavr\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc ve Lenin\u2019in kendisine kar\u015f\u0131 desteklemeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f eski G\u00fcrc\u00fc kom\u00fcnist y\u00f6neticilerini gene su\u00e7lad\u0131. Tro\u00e7ki o s\u0131rada, Stalin\u2019le vard\u0131\u011f\u0131 uzla\u015fmay\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermenin gerek\u00e7esi olarak olay\u0131n \u00fcst\u00fcne gitmedi\u011fini \u00e7ok sonra \u201cpartinin y\u00f6netici grubunun ba\u011fr\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecek her sert \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n parti i\u00e7inde \u00f6lmekte olan bir insan\u0131n miras\u0131n\u0131n aceleyle payla\u015f\u0131lmas\u0131 olarak alg\u0131lanmas\u0131ndan duydu\u011fu kayg\u0131\u201d 3<\/a><\/sup> oldu\u011funu belirtirken, \u00f6teki bu uzla\u015fmadan bir an evvel kurtulup i\u015fin \u00fcst\u00fcnde tepinmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bile.<\/em><\/p>\n\n\n\n

A\u015fa\u011f\u0131da okuyaca\u011f\u0131n\u0131z neredeyse g\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k bir as\u0131r \u00f6ncesine ait has\u0131ralt\u0131 edilmi\u015f bu belge g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dahi \u0131\u015f\u0131k tutmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6\u011fretici. Her \u015feyden \u00f6nce UKKTH\u2019n\u0131n (Uluslar\u0131n Kendi Kaderlerini Tayin Hakk\u0131) \u00e7i\u011fnenmesinin vahim sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n hem Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde hem de SBKP\u2019ye ba\u011fl\u0131-tabii \u00c7KP\u2019ye de- \u00e7e\u015fitli \u00fclke kom\u00fcnist partilerinin politikalar\u0131nda yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcn dahi devam eden tedavisi imkans\u0131z tahribat nedeniyle.<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\u0130lkin soruna eski Sovyetler Birli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Ukrayna dahil bir\u00e7ok Sovyet cumhuriyetinde 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ba\u015flang\u0131\u00e7ta Nazi Almanya\u2019s\u0131n\u0131n i\u015fgaline kar\u015f\u0131 neden kay\u0131ts\u0131z kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131n izah edilmesi bir zorunluluktur. Ger\u00e7ekten de 1917 Ekim Devriminin kalbi say\u0131labilecek \u00fclkelerden Ukrayna\u2019n\u0131n halk\u0131 ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 nas\u0131l olur da Hitler fa\u015fizminin kendi topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmesine ses \u00e7\u0131karmamay\u0131 tercih edebiliyordu? Nas\u0131l olur da ellerindeki b\u00fct\u00fcn imkanlarla 1917 y\u0131l\u0131nda Sovyet iktidar\u0131n\u0131n ayakta kalabilmesi i\u00e7in \u00c7arl\u0131k rejiminin Beyaz Ordu\u2019lar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015fan K\u0131z\u0131l Ordu\u2019yu desteklemek i\u00e7in Petrograd kap\u0131lar\u0131na kadar dayanan ba\u015fta Ba\u015fkurtlar olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn T\u00fcrki Cumhuriyetler ve di\u011ferleri, \u00c7erkesler, Tatarlar, \u00c7e\u00e7enler, Abhazlar ve di\u011fer Kafkas halklar\u0131\u2026 Alman Nazilerini desteklediler? Ve b\u00f6yle yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in de sava\u015f\u0131n sonuna do\u011fru ve sonras\u0131nda SBKP y\u00f6netimi taraf\u0131ndan yurtlar\u0131ndan Orta Asya bozk\u0131rlar\u0131na s\u00fcr\u00fcl\u00fcp k\u0131r\u0131ld\u0131lar? Asl\u0131nda cevab\u0131 basit ama ac\u0131: \u015eimdi Putin\u2019in hakaret etti\u011fi 1917 Rus ihtilalinin mimar\u0131 Lenin\u2019in UKKTH ilkesinin onun \u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte bir kenara itilmesi ve onun yerine Rus milliyet\u00e7ili\u011finin \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden. Bu cumhuriyetlerin Rusla\u015ft\u0131r\u0131lmak istenmesi y\u00fcz\u00fcnden, Rus dilinin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn kendilerininkinin \u00fczerine \u00e7\u0131kart\u0131lmak istenmesi y\u00fcz\u00fcnden. \u0130\u015fte bu belge Lenin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra iktidar\u0131 ele ge\u00e7iren Stalin ve ekibinin Lenin\u2019in politikalar\u0131na nas\u0131l ihanet ettiklerini. edeceklerini g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ama durun daha bitmedi. \u00dclke tarihimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli. Ger\u00e7ekten de Dr. Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki neredeyse b\u00fct\u00fcn TKP y\u00f6neticileri Leninist UKKTH politikalar\u0131n\u0131 de\u011fil de Stalin\u2019in Rus \u015fovenizmini esas alan politikalar\u0131n\u0131 izledikleri i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt hareketinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile d\u00fc\u015fman g\u00f6rm\u00fc\u015fler hala da g\u00f6rmeye devam ediyorlar. B\u00fct\u00fcn K\u00fcrt isyanlar\u0131n\u0131, ezilen ulus isyanlar\u0131 olarak de\u011fil emperyalistlerin Kemalist rejime sald\u0131r\u0131lar\u0131 olarak de\u011ferlendirdiler ve bast\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 savundular.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bitmedi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ukrayna meselesinde de UKKTH\u2019n\u0131 \u0131skalayarak Putin\u2019in Rus \u015fovenizminin yan\u0131nda yer al\u0131yorlar. Ukrayna\u2019n\u0131n hi\u00e7 de Putin\u2019den farkl\u0131 olmayan y\u00f6neticilerinin kapitalizm ve NATO hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedeni de ara\u015ft\u0131r\u0131lmak zorunda. Bunun da halk dilindeki cevab\u0131 iyi bilinir: Denize d\u00fc\u015fen y\u0131lana sar\u0131l\u0131r! Ama Stalin\u2019in KGB\u2019sinin manevi evlad\u0131 Putin\u2019in cevab\u0131 ahlaks\u0131zca: \u201c\u0130lyi\u00e7 Ulyanov\u2019un Ukrayna\u2019s\u0131\u201d diyor. Yani bu Ukrayna\u2019y\u0131 bizim ba\u015f\u0131m\u0131za Lenin bela etti zaman\u0131nda diyor hi\u00e7 utanmadan.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Bizi bir i\u00e7 sava\u015fa s\u00fcr\u00fckleyebilecek sorunlardan biri bu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski: <\/strong>Yolda\u015flar, s\u00f6zlerime Merkez Komitenin \u015eubat Genel Kurulunda ulusal sorun \u00fczerine yapm\u0131\u015f oldu\u011fum a\u00e7\u0131klamay\u0131 tekrarlayarak ba\u015flayaca\u011f\u0131m. Bir\u00e7ok konuda Vladimir \u0130lyi\u00e7\u2019in eksikli\u011finden \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyuyorsak, bu konular\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131ndan biri de ku\u015fkusuz ulusal sorundur. Onun ulusal ve uluslararas\u0131 durumlarla ilgili kavray\u0131\u015f\u0131na ve otoritesine ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ke\u015fke Lenin kararl\u0131 ve yetkin bir a\u00e7\u0131klamayla ulusal sorun konusunda \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hatalar yapmakta oldu\u011fumuzu bize g\u00f6stererek partimizi sarsabilseydi.<\/p>\n\n\n\n

Partimizin gelece\u011fine ili\u015fkin kayg\u0131lar\u0131m var<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski (devamla): <\/strong>A\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle s\u00f6ylemem gerekir ki, maalesef mahalli renklerle biraz fazla bezenmi\u015f sorunlar kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda partimizin \u00f6zellikle Rus kesiminin bunlara kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri sessizlik ve kay\u0131ts\u0131zl\u0131k partimizin gelece\u011fiyle ilgili olarak beni kayg\u0131land\u0131r\u0131yor. Oysa yolda\u015flar, bu sorun Sovyet Rusya\u2019n\u0131n ve partimizin temellerini sarsacak sorunlardan biridir.<\/p>\n\n\n\n

Bir parti kongresinde \u015funu a\u00e7\u0131kl\u0131kla ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fckle ifade etmek gerekir: Ulusal sorun, kendisine kar\u015f\u0131 gerekli hassasiyeti ve anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermedi\u011finiz takdirde bizi bir i\u00e7 sava\u015fa kadar s\u00fcr\u00fckleyebilecek sorunlardan biridir. <\/strong>Burada s\u00f6z konusu olan \u201cBirlik\u201d, Rus proletaryas\u0131yla kendi ulusal bayraklar\u0131 alt\u0131nda Sovyetler Birli\u011finin ekonomik ve politik hayat\u0131na kat\u0131lmay\u0131 isteyen ve Rus olmayan 60 milyon k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn \u201cbirli\u011fi\u201ddir. \u0130\u015fte Lenin bize bu meseleyi nas\u0131l ele almam\u0131z gerekti\u011fini yetkin bir parti y\u00f6neticisi olarak ve dehas\u0131n\u0131n konuya derinlemesine n\u00fcfuz edi\u015fiyle kolayl\u0131kla a\u00e7\u0131klayabilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Yolda\u015flar, neden ulusal sorun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez \u00f6n\u00fcm\u00fcze geliyor? Korkar\u0131m d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ya da be\u015finci kez de onunla y\u00fczle\u015fece\u011fiz. Hatta bir ya da iki y\u0131l zarf\u0131nda s\u00fcrekli olarak ulusal sorunu tart\u0131\u015fmak zorunda kalaca\u011f\u0131z. \u0130tiraf etmeliyim ki, kongreden bir s\u00fcre \u00f6ncesine kadar, ayn\u0131 Lenin\u2019in \u00f6nermi\u015f oldu\u011fu gibi, ulusal sorunun kongre tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015fece\u011fi umudunu ta\u015f\u0131yorduk. Maalesef g\u00f6rd\u00fck ki, g\u00fcndemin son maddesi olan \u201cdilekler\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kendine yer bulabilmi\u015f!<\/p>\n\n\n\n

Sovyet iktidar\u0131 ad\u0131na kayg\u0131lar duymaya ba\u015fl\u0131yorum<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>Yolda\u015flar\u0131m\u0131z ulusal sorun \u00fczerine tart\u0131\u015fmaya zor tahamm\u00fcl g\u00f6steriyorlar. Bu konuda kimseyi hedef g\u00f6stermiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc hepimiz su\u00e7luyuz. Ulusal m\u00fccadele ko\u015fullar\u0131nda faaliyet g\u00f6steren Ukrayna \u00f6rg\u00fctlerimizin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 durumun zorlu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde, onlara ulusal m\u00fccadelenin anlam\u0131n\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne kadar zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde Sovyet iktidar\u0131n\u0131n gelece\u011fiyle kayg\u0131lar\u0131m art\u0131yor. Kald\u0131 ki ayn\u0131 sorun Rusya\u2019da daha da b\u00fcy\u00fck zorluklar bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu olan ne yolda\u015flar? Neden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc defad\u0131r ulusal sorun g\u00fcndemimize ta\u015f\u0131n\u0131yor? \u00c7\u00fcnk\u00fc sorunu her \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyu\u015fumuzda ulusal sorunun kom\u00fcnist \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden ve kavran\u0131\u015f\u0131ndan daha da uzakla\u015f\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc milliyetler sorununu ele al\u0131\u015f bi\u00e7imimiz yanl\u0131\u015f. Bu \u00f6nyarg\u0131 olduk\u00e7a derin ve derin oldu\u011fu kadar da tehlikeli bir \u00f6nyarg\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc kom\u00fcnist bir \u00f6nyarg\u0131. Daha do\u011frusu kom\u00fcnist gibi g\u00f6z\u00fcken bir \u00f6nyarg\u0131 bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc program\u0131m\u0131zda yer alan k\u00f6kleri var ve \u00e7\u00fcnk\u00fc bu haliyle milliyetler meselesindeki cehaletimizi maskeliyor.<\/p>\n\n\n\n

Sanki bir t\u00fcr diplomatik strateji oyunu gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>Stalin yolda\u015f\u0131n kendine has \u00fcslubuyla bana y\u00f6neltti\u011fi bir ele\u015ftiriyi an\u0131ms\u0131yorum. Birlik \u00fczerine program\u0131m\u0131z\u0131n kabul\u00fcn\u00fcn ertesinde h\u00fck\u00fcmetimizin diplomatik g\u00f6revlisi olarak bulundu\u011fum yurtd\u0131\u015f\u0131ndan d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde bana \u015f\u00f6yle dedi: \u201cBiliyorsunuz bir\u00e7oklar\u0131 bana hep \u015funu sordular: diplomatik giri\u015fim neden uzun s\u00fcreli bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektirir ki?\u201d<\/em> Evet, maalesef yolda\u015flar, b\u00fct\u00fcn milliyetler politikas\u0131, h\u00fck\u00fcmetimizin Birli\u011fin dahili ili\u015fkilerine y\u00f6nelik b\u00fct\u00fcn politikalar\u0131 hem Ukrayna\u2019daki \u00fcyelerimizin \u00e7o\u011funlu\u011fu hem de daha fazla say\u0131da Rus yolda\u015f\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan bir t\u00fcr stratejik diplomasi oyunu olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u015e\u00f6yle ki:\u201dNe u\u011fra\u015f\u0131yorsunuz Allah a\u015fk\u0131na! Ulusal sorunu zaten Ekim Devrimi’yle \u00e7\u00f6zmedik mi? \u00dclkemiz kom\u00fcnist bir \u00fclkedir ve hepimiz zaten enternasyonalizm taraftar\u0131 de\u011fil miyiz?\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

S\u00f6yleyin bana yolda\u015flar, aran\u0131zdan ka\u00e7\u0131n\u0131z bana Ekim Devrimi’nin milliyetler sorununu nas\u0131l \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatabilecek? Unutmayal\u0131m ki 1919\u2019da partinin yetkin yolda\u015flar\u0131 kongrede art\u0131k milliyetler sorunu kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerlerken, bunlardan biri ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcn tekrar etti. Bu onun ilk hatas\u0131 de\u011fildi -kald\u0131 ki hepimiz hatalar yap\u0131yoruz- ama hatas\u0131n\u0131 tekrarlamakta sak\u0131nca g\u00f6rmedi. Ve e\u011fer bug\u00fcn Kom\u00fcnizmin Alfabesi\u2019<\/em>nin yazar\u0131 yetkin yolda\u015flar 4<\/a><\/sup> ulusal sorun konusunda yan\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 itiraf eder durumdaysalar parti taban\u0131 ne yaps\u0131n?<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ar\u0131n jandarmalar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>\u00c7ok say\u0131da sorumlu yolda\u015f\u0131m\u0131z ulusal sorunu g\u00fcl\u00fcmseyerek, hatta alayc\u0131 bir g\u00fcl\u00fcmsemeyle kar\u015f\u0131l\u0131yorlar. Aralar\u0131ndan birinin ifadesine bakacak olursak \u00f6zetle \u015f\u00f6yle diyorlar: \u201cAma biz milliyetler a\u015famas\u0131n\u0131 geride b\u0131rakm\u0131\u015f bir \u00fclkedeyiz. Bulundu\u011fumuz bu \u00fclkede maddi ve ekonomik k\u00fclt\u00fcr ulusal k\u00fclt\u00fcrden ileridir. Ulusal k\u00fclt\u00fcr barikat\u0131n \u00f6b\u00fcr taraf\u0131ndaki geri \u00fclkelerle kapitalist \u00fclkeler i\u00e7indir. Bizse kom\u00fcnist bir \u00fclkeyiz.\u201d<\/em> Hemen bu konu \u00fczerine d\u00fcnk\u00fc oturumda Makharadze 5<\/a><\/sup> yolda\u015f\u0131n hakl\u0131 s\u00f6zlerini hat\u0131rlatmama izin verin: \u201cDevlet iktidar\u0131 kom\u00fcnistler i\u00e7in yarat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r; b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7iler ve k\u00f6yl\u00fcler i\u00e7in vard\u0131r.\u201d<\/em> S\u00fcrekli olarak i\u015f\u00e7ilerle k\u00f6yl\u00fcler aras\u0131ndaki ittifaktan s\u00f6z ediyoruz. Tamam. O zaman size soruyorum: 140 milyonluk n\u00fcfus i\u00e7indeki enternasyonalist say\u0131s\u0131 ka\u00e7t\u0131r? Sadece Kom\u00fcnist Parti \u00fcyelerini ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda dahi, onlar\u0131n i\u00e7indeki enternasyonalizmin k\u00f6k salm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n oran\u0131yla enternasyonalizmle milliyet\u00e7ili\u011fin bir arada ya\u015fama oran\u0131n\u0131n ne kadar oldu\u011funun mukayesesini bile yapmak istemiyorum. \u00dcstelik s\u00f6z konusu olan partisiz kitleler, k\u00f6yl\u00fc kitleler oldu\u011funda, bunlar k\u00fclt\u00fcrel ve politik hayata hangi bayrak alt\u0131nda kat\u0131lacaklard\u0131r? Ger\u00e7ekten G\u00fcrc\u00fcleri \u00e7ar\u0131n jandarmalar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi zorla Rus\u00e7a \u00f6\u011frenmeye mi mecbur b\u0131rakaca\u011f\u0131z? Bu ancak \u00c7arl\u0131k d\u00f6neminde olabilirdi ki kimse art\u0131k o \u00e7a\u011fa geri d\u00f6nmek istemiyor. Ger\u00e7ekten Rus olmayanlar\u0131n Rus\u00e7ay\u0131 \u00f6\u011frenip \u00f6\u011frenmediklerini denetlemek i\u00e7in o b\u00f6lgelere \u00c7ekac\u0131lar\u0131 m\u0131 g\u00f6nderece\u011fiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nihayetinde yerel dille yerel okul bir ulusal bilince g\u00f6t\u00fcr\u00fcr ve o ulusal bilin\u00e7 de k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn rublesinin nereye harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeyi arzulamas\u0131na neden olur. Eskiden k\u00f6yl\u00fcler devlete paralar\u0131n\u0131 kendilerini derebeylerinden ve \u00c7arl\u0131k generallerinden korumalar\u0131 i\u00e7in verirlerdi. K\u00f6yl\u00fcler bunu teredd\u00fcts\u00fcz verirlerdi \u00e7\u00fcnk\u00fc paran\u0131n nereye kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 zaten biliyorlard\u0131. Ancak i\u00e7 sava\u015f sona erdi\u011finde ve hesaplar yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda her biri verdikleri paralar\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n nereye gitti\u011fini bilmek istemeye ba\u015flad\u0131lar. Ve i\u015fte bu ulusal bilince s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 olarak Lenin\u2019in mektubunda s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi e\u015fitlik duygusu do\u011fmaya ba\u015flad\u0131. Y\u00fczy\u0131llarca \u00c7arl\u0131k tahakk\u00fcm\u00fc alt\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f milliyetler bu y\u00fczden bu e\u015fitlik duygusu deneyimini bizim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden \u00e7ok daha derin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ya\u015famaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

Altm\u0131\u015f milyon Rus olmayan k\u00f6yl\u00fc \u015fimdi kendilerini burada yabanc\u0131 hissediyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>\u015eimdi bu kitleleri kar\u015f\u0131m\u0131zda buldu\u011fumuzda partinin y\u00fczy\u00fcze kalaca\u011f\u0131 soru ne olacakt\u0131r sizce? Parti \u015fu soruyu cevaplamak zorundad\u0131r: Biz proleter ve kom\u00fcnist enternasyonalimimizle bir ulusal hayata, kendi ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ve kendi ulusal devletine \u00f6zlem duyan k\u00f6yl\u00fc kitlelerinin geni\u015f tabakalar\u0131n\u0131n ulusal kalk\u0131nmas\u0131yla nas\u0131l ittifak kuraca\u011f\u0131z? Evet bu ittifak\u0131, aram\u0131zdan baz\u0131lar\u0131 onlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir tarzda k\u00fc\u00e7\u00fcmsese de esas olarak bu ayr\u0131, \u00d6zerk Cumhuriyetlerle onlar\u0131n topraklar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel kalk\u0131nmalar\u0131 \u00fczerinden kuraca\u011f\u0131z. Evet esas olarak bu yeni cumhuriyetler \u00fczerinden \u015fu anda kendilerini bu topraklarda yabanc\u0131 hisseden altm\u0131\u015f milyon Rus olmayan k\u00f6yl\u00fcy\u00fc Sovyet iktidar\u0131na ve kom\u00fcnist partiye ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131z. Evet partinin g\u00f6revi tam da bu noktadad\u0131r. Size \u015funu hat\u0131rlatay\u0131m ki bir\u00e7ok kom\u00fcnistin ta\u015f\u0131makta olduklar\u0131 bu kom\u00fcnist \u00f6nyarg\u0131 bize has de\u011fildir ve bizden \u00f6nceki bir\u00e7ok sosyalist taraf\u0131ndan da payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu \u00f6rnekleyebilmek i\u00e7in size Vladimir \u0130lyi\u00e7\u2019in eski makalelerinde pek s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 Marx\/Engels yaz\u0131\u015fmas\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcm aktaraca\u011f\u0131m. Bunu size okuyaca\u011f\u0131m. Marx Engels\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi 20 Nisan 1866 tarihli mektubunda Avusturya-Macaristan sava\u015f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rken \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu:\u201dD\u00fcn mevcut sava\u015f \u00fczerine Enternasyonal Konseyinin bir toplant\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131(\u2026)Beklendi\u011fi gibi i\u015f \u2018milliyetler\u2019 sorununa ve bizim bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcn ne oldu\u011funa geldi(\u2026)\u2019 J\u00f6n Fransa\u2019n\u0131n (i\u015f\u00e7i olmayan) temsilcileri b\u00fct\u00fcn milliyetlerin, hatta dahas\u0131 b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n \u2018a\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u00f6nyarg\u0131lar\u2019 oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fcler(\u2026) Ben konu\u015fmama dostumuz Lafargue\u2019\u0131n ve di\u011ferlerinin, yani milliyetlerin i\u015finin bitti\u011fini s\u00f6yleyenlerin konu\u015fmalar\u0131n\u0131n mevcut toplant\u0131dakilerin onda dokuzunun anlamad\u0131\u011f\u0131 bir dil olan Frans\u0131zca olarak yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fimde \u0130ngilizler \u00e7ok g\u00fcld\u00fcler. Ayr\u0131ca milliyetlerin inkar edilmesiyle birlikte, sanki kas\u0131tl\u0131 olmasa da, onlar\u0131n \u00f6rnek Frans\u0131z ulusu taraf\u0131ndan yutulmas\u0131n\u0131n arzulanaca\u011f\u0131 sonucuna var\u0131laca\u011f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131nda bulundum.\u201d<\/em> \u015eimdi size soruyorum Rus kom\u00fcnist yolda\u015flar, ba\u015fka uluslarla ili\u015fkilerinizde benzer hassasiyette deneyimleriniz hi\u00e7 olmad\u0131 m\u0131? Ukrayna dilinin Gali\u00e7yal\u0131lar\u0131n bir uydurmas\u0131 oldu\u011funu iddia eden yolda\u015flara rastlad\u0131m. Nihayetinde bu duygu, y\u00fczy\u0131llar boyunca kendisi hi\u00e7 ulusal bask\u0131 ya\u015famam\u0131\u015f olsa da y\u00fczy\u0131llarca ba\u015fka uluslar \u00fczerinde ulusal bask\u0131 uygulam\u0131\u015f olan Rus halk\u0131nda t\u0131rman\u0131\u015f g\u00f6steren b\u00fcy\u00fck ulus \u015fovenizmi duygusu de\u011fil midir? \u015eubat ay\u0131ndaki Merkez Komite Genel Kurulunda Lafargue\u2019\u0131n 6<\/a><\/sup> altm\u0131\u015f y\u0131l \u00f6nceki g\u00f6r\u00fc\u015flerine benzer ifadeler kullanan yolda\u015flar\u0131n ayn\u0131 konu \u00fczerine bu kongrede s\u00f6z alacaklar listesinde yer almam\u0131\u015f olmalar\u0131ndan \u00fcz\u00fcnt\u00fc duydum.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zlerimi onbe\u015f dakika daha uzatmama izin verilmesini talep ediyorum (\u201con dakika\u201d veya \u201cbe\u015f dakika\u201d sesleri). <\/em>Hen\u00fcz s\u00f6yleyece\u011fim en \u00f6nemli \u015feyi s\u00f6ylemedim.<\/p>\n\n\n\n

(Ba\u015fkan: \u201cOya sunal\u0131m- onbe\u015f mi, on mu, be\u015f mi? Kim onbe\u015f dakikadan yana? Kim on?\u201d \u00c7o\u011funluk on dakika dedi.)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yolda\u015flar, s\u00f6z konusu olan nedir? Kan\u0131mca kom\u00fcnist \u00f6nyarg\u0131 dahi yetersiz bir izaht\u0131r. Stalin\u2019in ulusal sorun konusunda durumun hakiki bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Onun yerinde ben olsam daha ileri gider ve \u015fu soruyu sorard\u0131m: Niye bu meseleyi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez kar\u015f\u0131m\u0131zda buluyoruz? Sadece NEP\u2019le 7<\/a><\/sup> ya da uluslararas\u0131 durumun sebebiyet verdi\u011fi NEP ba\u015flang\u0131c\u0131yla ilgili de\u011fil. \u00c7ok daha \u00f6nemli olan bir ba\u015fka sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Partimizle devlet ayg\u0131t\u0131m\u0131z aras\u0131ndaki uyumsuzluktan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>Tekrar ediyorum. Daha \u00f6nemli olan bir ikinci neden var: Bir tarafta partimiz ile onun program\u0131 di\u011fer tarafta bunlarla devlet ayg\u0131t\u0131m\u0131z aras\u0131nda her g\u00fcn yeniden yarat\u0131lan ve giderek b\u00fcy\u00fcyen uyumsuzluk.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Esas mesele budur. Hayati mesele budur. S\u0131k s\u0131k partinin i\u015fleri y\u00f6netmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyoruz, ama bunu partiye \u00e7ok zay\u0131f destekler vererek yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Partimizin devletimizi kararl\u0131 bir \u015fekilde y\u00f6netmesini sa\u011flayabilmek i\u00e7in \u015fu noktan\u0131n y\u00fcz kez \u00fcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesini ve d\u00fczeltilmesini sa\u011flamak laz\u0131m. Konu \u015fudur: \u00d6zellikle ulusal sorun konusunda partili yolda\u015flar\u0131m\u0131z proleter parti psikolojisi rehberli\u011finde de\u011fil, ad\u0131n\u0131 hafifleterek s\u00f6yleyecek olursak, devlet organlar\u0131 psikolojisi rehberli\u011finde hareket ediyorlar. Peki bu merkezi devlet organlar\u0131 nas\u0131l bir \u015feydir? Makalelerinde Vladimir \u0130lyi\u00e7 bu organlar\u0131n anla\u015f\u0131l\u0131r bir tasvirini yakla\u015f\u0131k olarak \u015f\u00f6yle yapm\u0131\u015ft\u0131r: Bu organlar; bir \u00c7arl\u0131k idaresiyle bir burjuva idaresinin \u00fczerine kondurulmu\u015f y\u00fczeysel olmaktan \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131mayan sovyetik ve kom\u00fcnist bir f\u0131r\u00e7a darbesiyle cilalanm\u0131\u015f bir kar\u0131\u015f\u0131mdan ibarettir, fazlas\u0131 de\u011fil. <\/strong>Bana Sovyetik organlar\u0131n ba\u015f\u0131nda olanlar\u0131n kom\u00fcnistler oldu\u011funu s\u00f6yleyerek itiraz edeceksiniz. Ama bu kom\u00fcnistler kendi ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n psikolojisine teslim olarak dar kafal\u0131lar haline geliyorlar. Sizlere b\u00fcrokrasinin genel tan\u0131m\u0131 konusunda Engels\u2019in Fransa\u2019da \u0130\u00e7 Sava\u015f\u2019<\/em>a yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6ns\u00f6z\u00fc okuman\u0131z\u0131 sal\u0131k veririm.<\/p>\n\n\n\n

Meseleye \u00e7al\u0131\u015fma odalar\u0131ndaki koltuklar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131nca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>Merkezi yetkililerimiz b\u00fct\u00fcn \u00fclkenin idaresine \u00e7al\u0131\u015fma b\u00fcrolar\u0131n\u0131n koltuklar\u0131n\u0131n konforu zaviyesinden bakmaya ba\u015fl\u0131yorlar. Tabiat\u0131yla yirmi cumhuriyeti y\u00f6netmek kolay i\u015f de\u011fildir. Bu cumhuriyetlerin hepsi birle\u015fmi\u015f olsayd\u0131 ve b\u00fct\u00fcn \u00fclkeyi bir d\u00fc\u011fmeye basarak idare etmek m\u00fcmk\u00fcn olabilseydi ne kadar iyi olurdu. B\u00fcrokratik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6yle bir durum \u00e7ok daha basit, \u00e7ok daha kolay ve \u00e7ok daha ho\u015f olurdu \u015f\u00fcphesiz.<\/p>\n\n\n\n

Kendi merkezi idaremize kar\u015f\u0131 m\u00fccadele<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>Size Cumhuriyetlerimizin merkezi idaremize kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctmek zorunda kald\u0131klar\u0131 m\u00fccadelenin hikayesini anlatacak olsayd\u0131m, bunun bir hayat memat meselesi oldu\u011funu anlard\u0131n\u0131z. Bu merkezi idare ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131 Sovyet Anayasas\u0131n\u0131 biliyorlar sizce? Sovnarkhoz\u2019dan bana bir belge g\u00f6nderilmi\u015f. Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yleydi: \u201cUkrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Ba\u015fkan\u0131na\u201d. Merkez Komiteden de \u015f\u00f6yle hitap eden bir belge ald\u0131m: \u201cB\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmet komitelerine, b\u00fct\u00fcn il\u00e7e komitelerine ve \u00f6zerk cumhuriyetlerin Merkez Komitelerine!\u201d. Anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi Merkez Komite ayg\u0131t\u0131 da daha \u00f6tesini g\u00f6remiyor. Ona g\u00f6re \u00d6zerk Cumhuriyetlerden ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey yok. Bak\u0131n burada b\u00fcrokratik ayg\u0131ta kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctmek zorunda oldu\u011fumuz m\u00fccadele konusuna giremiyorum bile. Yolda\u015flar, burada sadece Ukrayna\u2019n\u0131n kaderiyle ilgilenmedi\u011fimi g\u00f6r\u00fcyorsunuz. B\u00fct\u00fcn bu hatalardan s\u00f6z ediyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc ulusal sorun konusunda izlenmi\u015f do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f bir hat partimizin genel devrimci rol\u00fc \u00fczerine do\u011frudan etki eder. Cumhuriyetler Birli\u011fi olu\u015fturulduktan sonra ne oldu? Bir\u00e7o\u011funa g\u00f6re \u201cBirlik\u201dten anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir\u00e7ok merkezi organ\u0131n \u00d6zerk Cumhuriyetler \u00fczerine istedikleri gibi abanacaklar\u0131 bir yap\u0131n\u0131n olu\u015fmu\u015f olmas\u0131yd\u0131. Yani bu sonucu \u00e7\u0131kartt\u0131lar. Bunu g\u00f6sterebilmek i\u00e7in bir dizi \u00f6rnek verebilirim. Mesela, Tar\u0131m \u0130\u015fleri Halk Komiserli\u011fi \u2013 yani Rusya Halk Komiserli\u011fi- kendisine bu hak kimse taraf\u0131ndan verilmemi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen Ukrayna ad\u0131na uluslararas\u0131 bir anla\u015fmaya imza att\u0131. Kald\u0131 ki Birli\u011fin Anayasas\u0131n\u0131n kurulu\u015funda bile bu hakka sahip de\u011fildi. O zaman ne oldu? Size bu konuda baz\u0131 ek olgular sunaca\u011f\u0131m. Birli\u011fin Anayasas\u0131 oylan\u0131r oylanmaz komiserlikler i\u015fi merkezile\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131lar. \u0130zvestia <\/em>Haber Ajans\u0131ndan yap\u0131lan bir resmi bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131yla \u015fu haber verildi: \u201cBundan b\u00f6yle olu\u015fturulan sekretaryalarla ba\u011f\u0131ms\u0131z cumhuriyetlerin a\u015fa\u011f\u0131daki Rus Komiserlikleri taraf\u0131ndan y\u00f6netilmelerine karar verilmi\u015ftir: Ulusal Ekonomi Halk Komiserli\u011fi, \u00c7al\u0131\u015fma Halk Komiserli\u011fi ve Mali \u0130\u015fler Halk Komiserli\u011fi.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bu, her \u015fey oldu\u011fundan daha beter olacak anlam\u0131na geliyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>Bu ne anlama geliyor? Her \u015feyin daha k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131na tabii ki. Kurulmu\u015f bulunan bu sekreterlikler kurulu\u015f ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda faaliyet g\u00f6stermeye ancak Merkez Komite sekretaryas\u0131n\u0131n onlar\u0131 denetlemeye ba\u015flamas\u0131yla birlikte son verdiler. Yolda\u015flar, bana \u201ciyi de bir Merkez Komitemiz var ya\u201d diyeceksiniz. Ama maalesef sorunun trajedisi de tam burada yat\u0131yor. \u00dclkede \u00f6yle dar bak\u0131\u015fl\u0131 bir anlay\u0131\u015f h\u00e2kim ki, bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re \u00fclke idaresi uluslararas\u0131 ve ulusal bir politik mesele olmaktan ziyade bir \u201cadet yerini bulsun\u201d meselesi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden Merkez Komite \u00fczerinde \u00f6yle bir bas\u0131n\u00e7 uyguluyor ki Merkez Komite zaman zaman hareket edemez hale geliyor. E\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f tuhafl\u0131kta olaylarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131k. 24 \u015fubat tarihli Merkez Komite Genel Kurulunda \u015fu karar\u0131 ald\u0131k:\u201d Birli\u011fin normal organlar\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmeden \u00f6nce Sovyetik organlar aras\u0131ndaki mevcut ili\u015fkiler sisteminde de\u011fi\u015fikli\u011fe gitmeyece\u011fimizi parti i\u015fleyi\u015fimize ba\u011fl\u0131 olarak teyid ediyoruz.\u201d<\/em> Buna \u015eubat ay\u0131nda karar verdik. Yani kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerde bir de\u011fi\u015fiklik olmayacak. Oysa Mart ay\u0131nda SSCB taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015f bir dizi yasama karar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Ge\u00e7erken s\u00f6yleyeyim, bunlar\u0131n aras\u0131nda en benzersiz olan\u0131 Tavizler Komitesi \u00fczerine oland\u0131. Bu ne demekti? \u015eu demekti: Tavizler Komitesi b\u00fct\u00fcn Cumhuriyetlerin zenginlikleriyle ilgilenecek, yani Ukrayna\u2019n\u0131n \u00e7eli\u011fiyle, \u00e7evre b\u00f6lgelerin k\u00f6m\u00fcr\u00fc, petrol\u00fc, manganeziyle vb. ilgilenecek ve bu Cumhuriyetlerin zenginliklerinin Birlik i\u00e7inde payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015flevini yerine getirecek bir komitedir. \u00d6z\u00fcnde ben b\u00fct\u00fcn bir Birli\u011fin yarar\u0131na olacak b\u00f6yle bir komitenin kurulmas\u0131na kar\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m gibi, tam tersine kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6nerece\u011fim. Ama b\u00f6yle bir komitenin kurulu\u015f tarz\u0131na nas\u0131l karar verilmesi gerekti\u011fine kay\u0131ts\u0131z kalarak de\u011fil. Merkez Komite sekretaryas\u0131n\u0131n bize verdi\u011fi cevapta Sovyetleraras\u0131 Birlik Kongresinin alm\u0131\u015f oldu\u011fu bir kararla Birli\u011fin in\u015fas\u0131 fonksiyonlar\u0131n\u0131n ge\u00e7ici bir s\u00fcreli\u011fine Rus Merkez Komitesinin yetkisine devredildi\u011fi bildirilmi\u015ftir. Bilindi\u011fi gibi al\u0131nan bu kararla Rus Merkez Komitesi Cumhuriyetlerin b\u00fct\u00fcn zenginlikleri \u00fczerinde nihai s\u00f6ze sahip olacakt\u0131r ve b\u00fcnyesinde ne tek bir Cumhuriyetin ve ne de tek bir milliyetin temsilcisi bulunmaktad\u0131r. \u00c7ok merak ediyorum, acaba Sovyetleraras\u0131 Birlik Kongresinin Merkezi Y\u00fcr\u00fctme Komitesi Merkez Komitenin alm\u0131\u015f oldu\u011fu bu karardan haberdar m\u0131d\u0131r? Sekreterli\u011fin buna ne cevap verece\u011fini bilemiyorum, ama bana verdi\u011fi ilk cevapta bu soruma hi\u00e7bir cevap alamam\u0131\u015f olmam asl\u0131nda Sovyetleraras\u0131 Birlik Komitesi Y\u00fcr\u00fctme Kurulunun karardan habersiz oldu\u011funun a\u00e7\u0131k kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ge\u00e7mi\u015fte Sovyetik merkezi organlar\u0131m\u0131z\u0131n \u201cdar kafal\u0131 bir psikoloji\u201dye teslim olduklar\u0131na dair (Lenin) elimizde tart\u0131\u015fmas\u0131z kan\u0131tlar oldu\u011funu bilmemize ra\u011fmen mevcut Birlik Anayasas\u0131nda onlara eskiden oldu\u011fundan on kat hatta yirmi kat fazla yetki vermi\u015f bulunuyoruz. Onlar\u0131n yetkilerini s\u0131n\u0131rlamak ve k\u0131s\u0131tlamak yerine ulusal sorun konusunda hem partinin ve devletin politikas\u0131n\u0131n hem de d\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131n aleyhine (d\u0131\u015far\u0131da bizim politikam\u0131z\u0131n nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131na dair elimde say\u0131s\u0131z belge var) olu\u015fturmu\u015f olduklar\u0131 bu bulamaca ra\u011fmen onlara madalya ve \u00f6d\u00fcl verir gibi yetkilerini daha da artt\u0131r\u0131yoruz. Aral\u0131k ay\u0131ndan sonra, Birli\u011fin Sovyetlerinin ilk Kongresinden sonra, hepimizin hayat\u0131n\u0131n efendileri haline geldiler. Ulusal Cumhuriyetlerin inisiyatif alarak davranabilecekleri \u00f6nceden belirlenmi\u015f hi\u00e7bir haklar\u0131 bulunmuyor. Bir il\u00e7enin Y\u00fcr\u00fctme Komitesi kendi yetkilerini Ulusal Cumhuriyetlerin bildi\u011finden daha iyi biliyor.<\/p>\n\n\n\n

Birli\u011fi in\u015fa etme tarz\u0131m\u0131z yanl\u0131\u015ft\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>Yolda\u015flar, bana g\u00f6re Birli\u011fi in\u015fa etme tarz\u0131m\u0131z do\u011fru de\u011fil. Biliyorsunuz bu sadece benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Lenin\u2019in de g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Eyl\u00fcl ay\u0131nda yap\u0131lmas\u0131na haz\u0131rlanan toplant\u0131da al\u0131nacak kararla \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hataya d\u00fc\u015f\u00fclece\u011fi konusunda Merkez Komitesini \u00f6nceden uyard\u0131m. Yolda\u015flar, b\u00fct\u00fcn bunlardan ne sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmak gerekir? Sonu\u00e7 \u015fu ki; ilave on tane daha karar alabiliriz, ama ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn kararlar\u0131 ancak k\u00fct\u00fcphanelere ya da ar\u015fivlere tasnif edilmeye g\u00f6nderebiliriz, \u00e7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir i\u015fe yaramayacaklar. Bu sorunu pratikte \u00e7\u00f6zmemiz gerek. Bununla ilgili yolda\u015f Stalin iki katl\u0131 bir sistem lehinde bir de\u011fi\u015fiklik \u00f6nergesi vermi\u015f bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

Birli\u011fin Komiserliklerinin yetkilerinin onda dokuzu ellerinden al\u0131nmal\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla):<\/strong> Ama Stalin\u2019in \u00f6nerisinin daha \u00f6tesine ve kararl\u0131 bir bi\u00e7imde gitmek gerekir. Bunun i\u00e7in de Birli\u011fin Komiserliklerinin yetkilerinin onda dokuzunun ellerinden al\u0131n\u0131p Ulusal Cumhuriyetlere teslim edilmelidir (Alk\u0131\u015flar)<\/em>. Yolda\u015flar ilk de\u011fi\u015fiklik \u00f6nergesini verdi\u011fim i\u00e7in kendimi izah etmeme izin verin. Yolda\u015f Stalin ilk konu\u015fmas\u0131nda, yani bug\u00fcnk\u00fc konu\u015fmas\u0131n\u0131n tam tersine ulusal soruna \u00e7ok fazla dikkat edilmesi gerekti\u011fini ifade etti\u011fi ilk konu\u015fmas\u0131nda, bu konunun dahili oldu\u011fu kadar d\u0131\u015f tezah\u00fcrlerinin de oldu\u011funu ve \u00f6zellikle \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki devrim s\u00fcrecinde Do\u011funun uluslar\u0131yla Bat\u0131n\u0131n emperyalist devletleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecek ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7at\u0131\u015fmada bu sorunun oynayaca\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc role de\u011finmi\u015fti. Buna belki de ilk bak\u0131\u015fta \u00f6nemsiz gibi duran bir ba\u015fka ve\u00e7heyi de eklemek gerekir. Bu, dahili ulusal sorunu \u00f6zel bir \u00f6zenle irdelememize imk\u00e2n verecek olan Bat\u0131daki ulusal sorun meselesidir. Ama maalesef Stalin yolda\u015f bu konuya de\u011finmedi bile. Bat\u0131 ve Do\u011fu \u00fczerine hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylenmedi. Stalin bug\u00fcn komisyonda \u201ctezlere Bat\u0131 \u00fczerine bir il\u00e2ve de\u011fi\u015fiklik yaparsak, bu, tezlerimizin Do\u011fu \u00fczerine olan yanlar\u0131n\u0131 zay\u0131flataca\u011f\u0131m\u0131z anlam\u0131na gelir\u201d dedi. Sanki tezlerde Do\u011fu \u00fczerine bir \u015fey yaz\u0131lm\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi yapt\u0131. Oysa tezlerde Do\u011fu \u00fczerine de bir \u015fey yaz\u0131l\u0131 de\u011fil ki.<\/p>\n\n\n\n

Yar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn biri bu konudaki ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc y\u00fcz\u00fcm\u00fcze vurabilir<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla):<\/strong> \u0130\u015fte bu nedenle yolda\u015flar, bu tezlere \u015fu ya da bu bi\u00e7im alt\u0131nda \u2013 bu noktada hangi teze ne il\u00e2vesi yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fine de\u011finmeyece\u011fim \u00e7\u00fcnk\u00fc bu Stalin\u2019in ya da Merkez Komitenin i\u015fidir- Vladimir \u0130lyi\u00e7\u2019in bize ge\u00e7mi\u015fte bir\u00e7ok kez tekrarlad\u0131\u011f\u0131 ve bizim de tart\u0131\u015fmalarda do\u011frulu\u011funu kabul etti\u011fimiz \u015fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn zikredilmesi gerek: E\u011fer SSCB\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki ezilen uluslar\u0131n m\u00fccadelesinin merkezi haline gelmek istiyorsak ulusal sorun konusunda SSCB\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde do\u011fu tav\u0131r almal\u0131y\u0131z. Ger\u00e7ekten de s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda UKKTH\u2019dan dem vuruyor ve buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n dahilinde buna izin vermiyorsak yar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fckle su\u00e7lanaca\u011f\u0131z demektir. Size Vladimir \u0130lyi\u00e7\u2019in \u015fu s\u00f6zlerini hat\u0131rlatay\u0131m: \u201cBu alanda en ufak bir hata yapma l\u00fcks\u00fcne sahip olamay\u0131z. \u0130lkesel a\u00e7\u0131k y\u00fcreklili\u011fimizin dibini oyacak –<\/em>bunlar Lenin\u2019in kendi ifadeleridir- b\u00f6yle bir hata ezilen uluslar\u0131n emperyalizme kar\u015f\u0131 savunulmas\u0131 m\u00fccadelemizin de temellerini dinamitleyecektir.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla): <\/strong>\u0130\u015fte bu nedenle a\u015fa\u011f\u0131daki tezi ana metne dahil etmenizi \u00f6neriyorum.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn komisyona sunmu\u015f oldu\u011fum metin \u00e7ok uzundu, biz Ukraynal\u0131lar\u0131n tezlerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bunu k\u0131saltt\u0131m ve \u00f6n\u00fcn\u00fcze bu yeni haliyle sunuyorum:\u201dDo\u011fu uluslar\u0131n\u0131n ve s\u00f6m\u00fcrgelerin emperyalist devletlerin boyunduru\u011fundan kurtulmalar\u0131 m\u00fccadelelerini ve ayn\u0131 zamanda Avrupa\u2019da i\u015fgal alt\u0131ndaki bir\u00e7ok \u00fclkede Avrupa kurtulu\u015f hareketlerinin yeniden te\u015fkiline devasa bir devrimci anlam kazand\u0131ran d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, partimizin ulusal soruna kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde teorik ve pratik bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma sorumlulu\u011funu yerine getirmesini her zamankinden daha zorunlu k\u0131l\u0131yor. Ulusal sorun konusunda i\u00e7erde izleyece\u011fimiz politikayla s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda parti ve devlet \u00e7izgimiz do\u011frultusunda izleyece\u011fimiz politikan\u0131n \u00fczerinde olu\u015fturaca\u011f\u0131m\u0131z kesin mutabakatt\u0131r ki Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne ve Kom\u00fcnist Partisi\u2019ne d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinde en geni\u015f anlamda bir zemin haz\u0131rlayacak ve hem SB\u2019yi hem de partiyi d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde ilkeli bir samimiyet ta\u015f\u0131yan d\u00fcr\u00fcst bir otorite k\u0131lacakt\u0131r.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

(Stalin s\u00f6z al\u0131r ve de\u011fi\u015fiklik \u00f6nergesinin reddedilmesini talep eder. Rakovski\u2019nin \u00f6nerisi reddedilir.)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Yolda\u015flar, her ne kadar \u015fu an reddedilen ilk \u00f6nerim de b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme sahip idiyse de, bu ikinci de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerim ondan da b\u00fcy\u00fck bir anlam ta\u015f\u0131yor. \u0130kinci de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerim Birli\u011fimizin i\u00e7 durumu \u00fczerinedir.<\/p>\n\n\n\n

Bizim gibi \u00d6zerk Cumhuriyetlere hi\u00e7bir g\u00fcvence verilmiyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla):<\/strong> Bize g\u00f6re \u2013\u015fu anda Ukraynal\u0131 yolda\u015flar ad\u0131na konu\u015fuyorum- grup toplant\u0131s\u0131nda yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck hata Stalin\u2019in iki katl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm form\u00fcl\u00fcn\u00fc kabul etmemiz oldu. Her \u015feyden \u00f6nce vakit kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u015funu s\u00f6ylemeliyim ki yolda\u015flar, bizler iki katl\u0131 sistemin en kararl\u0131 taraftarlar\u0131y\u0131z. Zaten sorun bu noktada de\u011fil bir ba\u015fka yerdedir. Her \u015feyden \u00f6nce neden iki katl\u0131 bir sistem kurduk? \u00d6zel Cumhuriyetlere g\u00fcvenceler vermek i\u00e7in, de\u011fil mi? \u0130ki katl\u0131 sistemin dayand\u0131\u011f\u0131 temel budur. Ancak sabahki oturumda kabul edilen kararla iki katl\u0131 sistem b\u0131rakal\u0131m biz \u00d6zel Cumhuriyetlere \u00e7e\u015fitli g\u00fcvenceler vermeyi, tam tersine mevcut i\u015fleyi\u015fi daha da g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n\n\n\n

Birli\u011fin Merkez Komitesinin 360 vekilinden 280 kadar\u0131 hatta biraz daha fazlas\u0131 RFSSC\u2019den 8<\/a><\/sup> geriye kalan 80 kadar\u0131ysa b\u00fct\u00fcn \u00d6zel Cumhuriyetlerin toplam\u0131ndan geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Peki Komisyon bug\u00fcn neyi kabul etti? \u015eunu: Milliyetlerin ikinci kat\u0131na \u2013bu adland\u0131rmay\u0131 akl\u0131n\u0131zda tutun- milliyetler e\u015fit oy say\u0131s\u0131yla kat\u0131lacaklar. B\u00f6ylece RFSSC\u2019nin her bir Cumhuriyetinin ve \u00f6zerk b\u00f6lgelerinin d\u00f6rt oyu olacak. Yani Orta B\u00f6lgenin d\u00f6rt, Ukrayna\u2019n\u0131n d\u00f6rt, Beyaz Rusya\u2019n\u0131n d\u00f6rt oyu olacak. Buradan nereye var\u0131yoruz? Ger\u00e7ekte RFSSC\u2019nin 64 ya da 70 oyuna kar\u015f\u0131l\u0131k Ukrayna ile Beyaz Rusya\u2019n\u0131n her birinin d\u00f6rder oyu olacak. Evet ger\u00e7ekten yolda\u015f Stalin\u2019in yeri \u00e7ok sa\u011flam duruyor. Ama buna ra\u011fmen \u015f\u00f6yle diyebiliyor: \u201cBen b\u00fct\u00fcn milliyetleri tan\u0131yorum, sizse K\u0131rg\u0131zlar\u0131 tan\u0131may\u0131 kabul etmiyorsunuz.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

(Salondan sesler: \u201cDo\u011fru\u201d)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fru \u00f6yle mi? O zaman izin verirseniz size \u015funu s\u00f6yleyeyim: Stalin\u2019in bu \u00e7ok radikal projesini imzalamaya haz\u0131r\u0131m. E\u011fer K\u0131rg\u0131zistan, T\u00fcrkistan ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn \u00d6zerk Cumhuriyetlerin Ba\u011f\u0131ms\u0131z Cumhuriyetler haline gelmelerine haz\u0131rsa. Bu durumda her biri ikinci kata e\u015fit ko\u015fullar alt\u0131nda girebilirler.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7ta nereye var\u0131yoruz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rakovski(devamla):<\/strong> \u0130yi de ger\u00e7ekte nereye var\u0131yoruz? Neden bir ikinci kat yarat\u0131yoruz? Her bir \u00d6zerk Cumhuriyetin kendi ihtiya\u00e7lar\u0131 ve mali imkanlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde Merkezden maddi yard\u0131m alabilmesi i\u00e7in, de\u011fil mi? Ama \u00d6zerk Cumhuriyetlerin t\u00fcm\u00fc i\u00e7in RFSSC\u2019de tek bir \u00f6denek, tek bir RFSSC Genel Bakanlar Konseyi, tek bir RFSSC Merkez Komiserli\u011fi var. Yani hepsi otomatik olarak RFSSC\u2019ye ba\u011flanm\u0131\u015f durumdalar. \u00d6zerk Cumhuriyetler sonu\u00e7ta \u015f\u00f6yle bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklar: Hepsi birinci odada \u00f6nceden kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f tek genel \u00e7izgiyi kabullenecekler, ama yandaki ikinci odaya ge\u00e7tiklerinde ise \u201c biz ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00d6zerk Cumhuriyetleriz\u201d diyecekler! B\u00f6yle \u015fey olmaz! E\u011fer ba\u011f\u0131ms\u0131z olduklar\u0131 s\u00f6yleniyorsa ger\u00e7ekten ba\u011f\u0131ms\u0131z olmal\u0131lar, yani Federasyonla ba\u011flar\u0131n\u0131 kesmeliler. Ben, politik ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fim d\u00fczeyi farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ve Federasyonu korumak i\u00e7in ikinci katta milliyetlerin de\u011fil Devletsel Birliklerin olmas\u0131n\u0131 zorunlu g\u00f6r\u00fcyorum. Uzun zamand\u0131r Stalin\u2019e RFSSC\u2019ninki kadar oya sahip olmak istemedi\u011fimizi s\u00f6yl\u00fcyoruz. Hay\u0131r biz \u00e7ok daha al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fcy\u00fcz. Biz, RSSFC\u2019nin ikinci katta be\u015fte iki oran\u0131nda oya sahip olmas\u0131n\u0131 ve bu be\u015fte ikinin de Cumhuriyetler aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul etmesiyle tatmin olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz. Ku\u015fkusuz bu Stalin\u2019in kendi bilece\u011fi bir \u015fey. Ama e\u011fer bizim iki katl\u0131 sistem \u00f6nerimize kar\u015f\u0131 RFSSC kanal\u0131yla bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fcl\u00fck ve demokratik milliyet\u00e7ilik \u00f6rne\u011fini vermek istiyorsa, o zaman Birli\u011fin kendi Merkezi Y\u00fcr\u00fctme Komitesinin alt\u0131nda b\u00fct\u00fcn Cumhuriyetleri davet edece\u011fi bir ikinci kat kurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Stalin yolda\u015f\u0131n \u00f6nerilerine kararl\u0131 bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131n nedeni e\u015fitli\u011fe di\u011ferlerinden daha az ba\u011fl\u0131 olmam\u0131zdan de\u011fildir. \u00d6zg\u00fcrce ve samimiyetle ifade etmek gerekirse, bir ikinci kat kurmak mecburiyetinde olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, b\u00f6yle bir ikinci kat\u0131n \u00d6zerk Cumhuriyetlerin haklar\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye alacak bir zeminin geli\u015fimine imkan sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek zorunda da de\u011filiz. \u0130\u015fte bu nedenle \u015fu de\u011fi\u015fiklik \u00f6nerisini veriyorum: \u201c\u0130kinci kata kat\u0131lacak hi\u00e7bir Tek Devletsel Birli\u011fin be\u015fte \u00fc\u00e7ten fazla oyu olamaz.\u201d<\/em><\/p>\n

  1. 1873 Romanya do\u011fumlu Marksist. Esas ad\u0131 Crastyu Racovski. Romanya, Fransa, \u0130ngiltere, Almanya, Bulgaristan, \u0130talya, \u0130svi\u00e7re, Rusya ve Ukrayna\u2019da ihtilalci faaliyet y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Rosa Luxemburg, Engels, Liebknecht\u2019ler (baba ve o\u011ful) ile gen\u00e7 ya\u015fta tan\u0131\u015ft\u0131. Lenin ve Tro\u00e7ki\u2019nin yak\u0131n arkada\u015f\u0131. 1919\u2019da Ukrayna Halk Komiserleri Konseyi Ba\u015fkan\u0131, Bol\u015fevik Parti Merkez Komite \u00fcyesi, K\u0131z\u0131l Ordu Siyasi Komiserleri Ba\u015fkan\u0131, 3. Enternasyonal Y\u00fcr\u00fctme Kurulu \u00fcyesi. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde Sol Muhalefet \u00fcyesi. Stalin\u2019in \u00f6zellikle ulusal sorun \u00fczerine yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 \u015fiddetle ele\u015ftirdi. Sovyet b\u00fcrokrasisinin geli\u015fimini ele\u015ftirel bir analize tabi tuttu. 1941 y\u0131l\u0131nda hapiste tutuldu\u011fu Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde Stalin\u2019in gizli polisi NKVD taraf\u0131ndan kur\u015funa dizilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.[↩<\/a>]<\/span><\/li>
  2. \u0130zvestia TsK KPSS, Say\u0131 4, nisan 1991, s. 169-171[↩<\/a>]<\/span><\/li>
  3. Gorizont, Say\u0131 6, haziran 1990, s.49[↩<\/a>]<\/span><\/li>
  4. \u201cKom\u00fcnizmin Alfabesi\u201dnin yazarlar\u0131 Buharin ile Preobrajenski idi. Bu Kongrede, G\u00fcrcistan\u2019da kendilerine k\u00f6t\u00fc davran\u0131lan (Stalin bir G\u00fcrcistanl\u0131 kom\u00fcnist y\u00f6neticiyi tokatlayan Orconokidze\u2019yi savunmu\u015ftu) G\u00fcrcistanl\u0131 kom\u00fcnistlerin dosyas\u0131n\u0131 Stalin\u2019i su\u00e7lamas\u0131 i\u00e7in Lenin taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen Buharin\u2019di. Preobrajenski ise, o da zaten Stalin\u2019in elinde a\u015f\u0131r\u0131 iktidar yetkilerinin toplanm\u0131\u015f oldu\u011funa dair ele\u015ftirilerde bulunmu\u015ftu.[↩<\/a>]<\/span><\/li>
  5. Filip I. Makharadze (1868-1941) en eski G\u00fcrc\u00fc Bol\u015feviklerdendi. 1891\u2019den beri militan faaliyet y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. \u201cUlusal Sorun\u201d \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclen b\u00fct\u00fcn tart\u0131\u015fmalar\u0131n alt\u0131nda \u00f6rt\u00fck olarak G\u00fcrc\u00fc meselesi yat\u0131yordu.[↩<\/a>]<\/span><\/li>
  6. Paul Lafargue (1842-1911) Marx\u2019\u0131n damad\u0131yd\u0131. 1866\u2019da 1. Enternasyonal\u2019in Genel Konseyinin \u0130spanya temsilcisiydi. Ayn\u0131 zamanda onun Londra seksiyonunun da \u00fcyesiydi. Lafargue\u2019\u0131n temsil etti\u011fi \u201cJ\u00f6n Fransa\u201d Marx\u2019\u0131n Polonya meselesi \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015fiddetle ele\u015ftirmi\u015fti.[↩<\/a>]<\/span><\/li>
  7. NEP, Yeni Ekonomi Politikas\u0131, SSCB’nin i\u00e7 sava\u015f d\u00f6neminden sonra bir d\u00f6nem uygulad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 piyasac\u0131 unsurlar i\u00e7eren ekonomik program[↩<\/a>]<\/span><\/li>
  8. RSFSR (Rossisskaia Soisialistitcheskaia Federativnaia Sovietskaia Respublika) veya Rusya Federe Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, yani RFSSC. B\u00fcnyesinde b\u00fct\u00fcn Rus n\u00fcfusu ve topraklar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor olup Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin i\u00e7indeki Sosyalist Cumhuriyetler aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck par\u00e7ayd\u0131.[↩<\/a>]<\/span><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Tarihi belge: 1923 y\u0131l\u0131 Bol\u015fevik Partisi 13. Kongresinde ulusal sorun \u00fczerine Rakovski’nin konu\u015fmas\u0131. Ulusal sorunda Leninist politikadan nas\u0131l vazge\u00e7ildi? Bol\u015fevik Partisi ve Ulusal Sorun (Nisan 1923) — Khr\u0131stiyan Rakovski 1 Bir s\u00fcredir yar\u0131 fel\u00e7 vaziyetinde hasta yata\u011f\u0131na \u00e7ak\u0131lm\u0131\u015f bulunan Lenin, 1922 y\u0131l\u0131n\u0131n aral\u0131k ay\u0131ndan itibaren Sovyet Rusya\u2019daki di\u011fer milliyetler \u00fczerinde bask\u0131 uygulayan ve s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Stalin\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[53],"class_list":["post-2087","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-onsayfa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2087"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2097,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2087\/revisions\/2097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}