— Metin KARADEN\u0130Z<\/p>\n
\u201cKom\u00fcnistler, \u00f6teki i\u015f\u00e7i partileri kar\u015f\u0131s\u0131nda ayr\u0131 bir parti de\u011fildirler. T\u00fcm proletaryan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 yoktur. Proleter hareketi kal\u0131pla\u015ft\u0131rmak \u00fczere kendilerine \u00f6zg\u00fc ilkeler ortaya atmazlar.\u201d<\/em> 1<\/a><\/sup><\/p>\n PGB Sosyalizm\u2019in ge\u00e7mi\u015f say\u0131lar\u0131nda \u201c\u0130\u015f\u00e7i Kitle Partisi\u201d \u00f6nerisi \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleri ile ele al\u0131nd\u0131. Bu yaz\u0131da T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\/sosyalizm m\u00fccadelesinde i\u015f\u00e7i kitle partisi \u00f6nerisini, ikisi evrensel s\u0131n\u0131f m\u00fccadele deneyimleri ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm, birisi ise k\u0131smen T\u00fcrkiye\u2019ye ve baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerine \u00f6zg\u00fc, \u00fc\u00e7 gerek\u00e7eye dayand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Evrensel \u00f6l\u00e7\u00fclerde birinci gerek\u00e7e; kitlesel d\u00fczeyde ideolojik anlay\u0131\u015f de\u011fi\u015fiminin ancak politika dolay\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi bilgisine dayanmaktad\u0131r. \u0130kinci gerek\u00e7e ise i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelelerinde I. Enternasyonalden bu yana ya\u015fanan \u00f6rg\u00fctlenme deneyimlerden \u00e7\u0131kart\u0131labilecek dersler ve son 20-25 y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan baz\u0131 \u00fclke deneyimleridir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak ileriye s\u00fcrece\u011fim gerek\u00e7e ise T\u00fcrkiye\u2019de modern siyasal kimliklerin geli\u015fme s\u00fcrecinin kendine has \u00f6zelliklerinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n Tek tek bireylerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumsal ko\u015fullarla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en bireysel alg\u0131lama s\u00fcre\u00e7leri d\u0131\u015f\u0131nda, kitleler d\u00fczeyinde ideolojik tutum de\u011fi\u015fimi, yani bir ideolojik anlay\u0131\u015ftan ba\u015fka bir anlay\u0131\u015fa ge\u00e7i\u015fin, ancak politika dolay\u0131mla ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi iyi bilinen bir ger\u00e7ektir. Kitlesel d\u00fczeyde bak\u0131l\u0131rsa ideolojik birlik politik birli\u011fi \u00f6ncelemez, tersine politik birlik ideolojik birli\u011fin yolunu a\u00e7abilir. Bu sadece devrimci sosyalist y\u00f6nde bilin\u00e7 geli\u015fim deneyimlerinde de\u011fil, di\u011fer kitlesel ideolojik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7inde de do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bat\u0131da genel olarak sek\u00fcler g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn giderek egemen olmas\u0131nda kitleler a\u00e7\u0131s\u0131ndan esas belirleyici etken, demokratik devrimler s\u00fcrecinde kilisenin politik tutumu olmu\u015ftur. Frans\u0131z halk\u0131n\u0131n kitlesel olarak Kilisenin etkisinden (ideolojik) kopu\u015fu, feodal diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 verilen politik sava\u015fta kilisenin eski d\u00fczenden yana net tav\u0131r al\u0131\u015f\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kilisenin burjuva demokratik devrim kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu Fransa\u2019da hala etkileri s\u00fcren radikal laiklik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve kitlesel d\u00fczeyde dinden uzak d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n toplumsal k\u00f6kenini olu\u015fturmaktad\u0131r. Ba\u015fka a\u00e7\u0131dan bir \u00f6rnek i\u00e7in ise Polonya\u2019ya bakmal\u0131y\u0131z. Polonya Katolik kilisesi gerek Almanya, gerekse Rusya kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015flarda her zaman Polonya ulusal m\u00fccadelelerinin ba\u015fl\u0131ca destek\u00e7isi olmas\u0131 nedeniyle kitleler i\u00e7indeki g\u00fcc\u00fcn\u00fc hep korumu\u015ftur. Polonya\u2019da \u201csosyalist\u201d iktidar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve sonraki s\u00fcre\u00e7te Kilisenin \u00e7ok \u00f6nemli bir rol almas\u0131 da benzer s\u00fcre\u00e7lerden etkilenmi\u015ftir. B\u00fcrokratik diktat\u00f6rl\u00fck ko\u015fullar\u0131nda Polonya\u2019da gerek ayd\u0131n gerekse i\u015f\u00e7i muhalefetine en b\u00fcy\u00fck deste\u011fi (Dayan\u0131\u015fma Sendikas\u0131 ile Kilise ili\u015fkileri iyi bilinir) veren kurum Katolik Kilisesidir. (Bat\u0131n\u0131n da yard\u0131m\u0131 ile!!). Kilise bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla ald\u0131. Bug\u00fcn Polonya neredeyse d\u00fcnyada Kilisenin en g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu \u00fclke konumundad\u0131r. Kar\u015f\u0131 y\u00f6nde bir \u00f6rne\u011fi ise Latin Amerika \u00fclkelerinde ya\u015f\u0131yoruz. Azg\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczenine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden emek\u00e7i yoksul Katolik kitleler d\u00fczeni savunan Papa\u2019ya ba\u011fl\u0131 merkez Katolik kiliseler yerine halk\u0131n ekonomik, sosyal ve siyasal m\u00fccadelelerine destek veren \u201ckurtulu\u015f teolojisi\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini savunan muhalif kiliselere ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyor.<\/p>\n Benzer s\u00fcre\u00e7ler i\u00e7in \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan da \u00f6rnekler sunulabilir. Gerek siyasi \u0130slami hareketin geli\u015fimi \u00f6ncesi, \u201cgeleneksel \u0130slam\u201d anlay\u0131\u015f\u0131ndan \u201csiyasal \u0130slam\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na do\u011fru kitlesel kopu\u015flar, gerekse \u015fimdi ger\u00e7ekle\u015fmekte\/ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmakta olan \u201cradikal \u0130slam\u2019dan\u201d \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201da do\u011fru y\u00f6neli\u015f esas olarak politik dolay\u0131mla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve ger\u00e7ekle\u015fmeye devam etmektedir. \u0130ran\u2019da \u015eah diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 verilen politik m\u00fccadele s\u00fcreci, kitleleri \u015fah rejimini destekleyen geleneksel \u015eii ulemadan koparm\u0131\u015f, \u015eah\u2019a kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7inde yer alan \u201csiyasi \u0130slamc\u0131\u201d ulemaya y\u00f6neltmi\u015ftir. Bir \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131ndan (ideoloji) ba\u015fka bir \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131na (ba\u015fka ideoloji) ge\u00e7i\u015f politika dolay\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Son zamanlarda gerek \u0130ran, gerekse Arap \u00fclkelerinde ABD-AB yard\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ise tersine bir s\u00fcre\u00e7tir. Bask\u0131c\u0131-dinsel tutucu rejimlere kar\u015f\u0131 politik m\u00fccadelede rol ald\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam ve onun \u00f6nderlerinin kitleler i\u00e7inde g\u00fc\u00e7 toplamas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Fakat asl\u0131nda bu s\u00fcrecin h\u0131zl\u0131 i\u015flememesinin as\u0131l nedeni emperyalist m\u00fcdahalelerdir. \u0130ran ve Arap \u00fclkeleri ABD taraf\u0131ndan tehdit edilmeye devam edildik\u00e7e kitlelerin politik olarak bu sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 en net tutum alan radikal \u0130slamc\u0131 unsurlardan kopu\u015fu gecikecektir.<\/p>\n \u0130\u015f\u00e7i-emek\u00e7i kitlelerin geleneksel bilinci esas olarak dinden kaynaklanan anlay\u0131\u015flar, halk\u00e7\u0131-demokratik \u00f6\u011feler ve modern burjuva d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn karma\u015f\u0131k bir birli\u011fi olarak \u015fekillenmi\u015ftir. Burjuva toplumunun geli\u015fkinlik d\u00fczeyi yan\u0131nda bir \u00e7ok evrensel ve yerel fakt\u00f6r de\u011fi\u015fik toplumlarda bu bilinci farkl\u0131 olarak \u015fekillendirir. Gramsci<\/em>, \u201c\u00fcst\u00fcn felsefe\u201d (Marksizm) ile \u201ckamusal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 geleneksel bilin\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi politika sa\u011flar diyor.<\/em><\/p>\n Hen\u00fcz geleneksel ideolojik tutumlar\u0131 ta\u015f\u0131salar da en temel haklar\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in m\u00fccadeleye at\u0131lacak i\u015f\u00e7i kitleleri i\u00e7inde bulunduklar\u0131 toplumdan al\u0131nan y\u0131\u011f\u0131n bilinci ile kendi eylemi i\u00e7indeki teori (Marksizm) aras\u0131nda bir se\u00e7im yapamaz. Teorik bilinci ancak kendi eylemi i\u00e7inde kendini tan\u0131mas\u0131 ile olanakl\u0131 hale gelecektir. Belirli bir hegemonya g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir \u00f6\u011fesi oldu\u011fu bilinci, (yani siyasal bilin\u00e7), sonunda teori ile prati\u011fin birle\u015fti\u011fi gittik\u00e7e artan kendi bilincine ermede ilk a\u015famad\u0131r. Teori ile prati\u011fin birli\u011fi de mekanik bir olgu de\u011fil, tarihsel bir olu\u015ftur. Bunun ilk a\u015famas\u0131 emek\u00e7inin, hemen hemen i\u00e7g\u00fcd\u00fcden gelme bir duygu ile kendini \u00f6teki s\u0131n\u0131flardan \u2018ba\u015fka\u2019, \u2018ayr\u0131\u2019 bir s\u0131n\u0131ftan oldu\u011funu, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmesidir. Bu duygu geli\u015ferek sonunda ona ger\u00e7ekten tek ve b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kazand\u0131r\u0131r. 2<\/a><\/sup><\/p>\n \u0130\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i kitlelerin egemen d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131f bilinci y\u00f6n\u00fcnde a\u015fmalar\u0131n\u0131n ko\u015fulu burjuvaziden ba\u011f\u0131ms\u0131z kendi pratik faaliyetidir. Burada vurgulanmas\u0131 gereken \u015fey bu faaliyetin k\u0131smi ekonomik m\u00fccadeleler de\u011fil, \u201cb\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131\u201d<\/em>nda s\u00fcren politik m\u00fccadele oldu\u011fudur. Yani kitleler a\u00e7\u0131s\u0131ndan politik pratik faaliyet bilinci \u00f6nceler ve geli\u015ftirir. Lenin, \u00f6nc\u00fcn\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc ise esas olarak \u201cy\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 eylem bak\u0131m\u0131ndan e\u011fitmenin zorunlu ve temel bir ko\u015fulu olarak\u201d<\/em> g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc siyasal te\u015fhirin sa\u011flanmas\u0131 olarak a\u00e7\u0131klar.<\/p>\n …i\u00e7inde \u00f6nemli ayr\u0131l\u0131klar\u0131n iyice ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli e\u011filimler aras\u0131nda a\u00e7\u0131k bir sava\u015f\u0131m\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, hangi parti \u00f6nderlerinin, hangi parti \u00f6rg\u00fctlerinin \u015fu ya da bu yolu temsil etti\u011fi konusunda y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir y\u0131\u011f\u0131n partisi, hi\u00e7bir s\u0131n\u0131f partisi olamaz. 3<\/a><\/sup><\/p>\n Birinci Enternasyonalden bug\u00fcne ya\u015fanan \u00f6rg\u00fctlenme deneyimleri tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bu yaz\u0131da b\u00fct\u00fcn\u00fcyle el almak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ama ana hatlar\u0131 ile konuyu tart\u0131\u015fmak da zorunludur. \u00d6ncelikle Lenin\u2019in bir \u201cdevrimciler \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak parti\u201d<\/em> ye yapt\u0131\u011f\u0131 vurgunun ko\u015fullar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak her zaman her yerde genel ge\u00e7er bir \u201ci\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 partisi\u201d<\/em> anlay\u0131\u015f\u0131 olarak kabul edilmesinin eksikli\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Rusya\u2019da b\u0131rak\u0131n devrimci siyasal yap\u0131lar\u0131, sendikalar\u0131n bile yasad\u0131\u015f\u0131 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 o d\u00f6nemlerde, Almanya\u2019da muazzam say\u0131da \u00fcyesi olan bir Sosyal Demokrat Parti vard\u0131. Lenin Rus Sosyal Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi i\u00e7indeki \u00fcnl\u00fc \u00f6rg\u00fct-parti tart\u0131\u015fmalar\u0131nda bir kez bile kitlesel ve gev\u015fek yap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131k olan Alman partisini bu a\u00e7\u0131dan kategorik olarak ele\u015ftirmemi\u015ftir. Tersine kendi yaz\u0131lar\u0131nda partiyi , \u201c1. devrimcilerin \u00f6rg\u00fctleri, 2.m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar geni\u015f ve de\u011fi\u015fik i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri\u201d<\/em> 4<\/a><\/sup> <\/em>olarak a\u00e7\u0131klar. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasi \u00f6rg\u00fctlenmesinin tek bi\u00e7imini \u201ckutsal\u201d bir anlam y\u00fcklenmi\u015f \u201cparti\u201d ile s\u0131n\u0131rlamak eksik bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. \u201cDevrimciler \u00f6rg\u00fct\u00fc(leri) de \u201ci\u015f\u00e7i partileri\u201d de, kom\u00fcn- sovyet tipi yap\u0131lar da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasal \u00f6rg\u00fct bi\u00e7imleridir.<\/p>\n Yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin ancak burjuvaziden ba\u011f\u0131ms\u0131z kendi eylemleri i\u00e7inde (esas olarak politik anlamda) bilin\u00e7lenebileceklerini biliyoruz. \u00d6te yandan bilincin e\u015fitsiz geli\u015fimi ger\u00e7e\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa devrimci \u00f6nc\u00fcn\u00fcn devrim s\u00fcrecinde ve devrimden uzun s\u00fcre sonra bile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ancak k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ektir. Bu nedenle \u00f6rg\u00fct sorununa, s\u0131n\u0131f bilincinin e\u015fitsiz geli\u015fimi ger\u00e7e\u011fini, sosyalist bir devrim m\u00fccadelesinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve \u00f6rg\u00fct bi\u00e7imleriyle ula\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan hedefin (i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\u0131-sosyalist demokrasi) diyalektik birli\u011fini g\u00f6zeterek yakla\u015fmal\u0131y\u0131z. En zor yasad\u0131\u015f\u0131 ko\u015fullarda \u201ci\u015f\u00e7i partisi\u201d bazen \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct(ler)e\u201d indirgenmek zorunda kal\u0131n\u0131rsa da, m\u00fcmk\u00fcn olan her yerde kendi talepleri i\u00e7in siyasi olarak m\u00fccadele etmek isteyen her i\u015f\u00e7iye a\u00e7\u0131k olacak ve i\u00e7inde en geni\u015f demokrasinin ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi bir \u201ci\u015f\u00e7i partisinin\u201d gereklili\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/strong> Ama \u00f6te yandan en ileri yasal-demokratik ko\u015fullar\u0131n oldu\u011fu yer ve zamanlarda dahi burjuva demokrasisi-diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclecek devrimci m\u00fccadelenin t\u00fcm gereklerinin kitlesel i\u015f\u00e7i partileri ile ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyece\u011fi bellidir. B\u0131rakal\u0131m burjuva yasa d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele gereklerini, kitlesel partinin pop\u00fcler politik yay\u0131mlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda en basitinden bir devrimci-teorik yay\u0131n ihtiyac\u0131n\u0131n giderilmesi bile ba\u015fka d\u00fczeyde bir bilin\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck gerektirir. S\u0131n\u0131f bilincinin e\u015fitsiz geli\u015fimi farkl\u0131 \u00f6rg\u00fctsel modellere kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Yerine getirilmesi gereken \u201cdevrimci g\u00f6revlerin\u201d bilincinde olanlar bu g\u00f6revlerin gereksindirdi\u011fi devrimci \u00f6rg\u00fctleri-kolektifleri olu\u015ftururlar. Ama kendi kavrad\u0131klar\u0131 bu ihtiya\u00e7lar\u0131 s\u0131n\u0131fa dayatamazlar ve \u201cdevrimciler \u00f6rg\u00fctlerini\u201d s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal \u00f6rg\u00fct\u00fc\/partisi yerine koymazlar. <\/strong>\u015e\u00fcphesiz ki kitlesel partinin hukuku ve eylem birli\u011fi, \u00fcyesi olan herkesi ba\u011flayacakt\u0131r ve az\u0131nl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015flerini herkese iletmek hakk\u0131na sahipken eylemde \u00e7o\u011funlu\u011fa uyacakt\u0131r. Ama bu gerek\u00e7e devrimci \u00f6rg\u00fct veya \u00f6rg\u00fctleri bilincin e\u015fitsiz geli\u015fiminden kaynaklanan sorunlar\u0131 gidermek i\u00e7in kitleleri ayd\u0131nlatma ve kendi kavrad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde yapmalar\u0131 gereken devrimci g\u00f6revlerden al\u0131koymayacakt\u0131r, al\u0131koymamal\u0131d\u0131r. Tersine asl\u0131nda bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi-demokrasisi de ancak b\u00f6yle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015fecektir.<\/p>\n Devrimci \u00f6rg\u00fct(ler)-parti ili\u015fkisi d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6rg\u00fct anlay\u0131\u015f\u0131 temelinde ele al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer bir konu ise parti-s\u0131n\u0131f ili\u015fkisidir. Biliyoruz ki tarihteki en geni\u015f i\u015f\u00e7i partisinin \u00fcye say\u0131s\u0131 bile s\u0131n\u0131f kitlesi i\u00e7inde bir az\u0131nl\u0131k olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r, kalacakt\u0131r. E\u011fer i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 iktidar\u0131n\u0131 bir \u201cdevrimci\u201d az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ad\u0131na iktidar\u0131 olarak anlam\u0131yorsak, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kitlesel bir partisi de olsa bu yap\u0131n\u0131n kendisinin de partisiz i\u015f\u00e7ilerin denetimine tabi olmas\u0131 gerekti\u011fi devrimci bir do\u011fru olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Bu denetim i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6z \u00f6rg\u00fctlenmeleri olan sovyet-\u015fura bi\u00e7imdeki yap\u0131lar ve ger\u00e7ekte i\u015f\u00e7i iktidar\u0131nda ya\u015fat\u0131lmas\u0131 gereken \u00f6rg\u00fctlenme ve ele\u015ftiri \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadele tarihi \u201cdevrimciler \u00f6rg\u00fctleri\u201dnin kendini s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal \u00f6nc\u00fcs\u00fc olan partinin yerine, bir i\u015f\u00e7i partisinin de kendini i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar organ\u0131 olan \u00f6z \u00f6rg\u00fctlenmelerinin ve devletin yerine ikame etmesinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yeteri kadar g\u00f6stermi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n PGB Sosyalizm\u2019in Mart 2005 say\u0131s\u0131nda \u015e. Ozans\u00fc taraf\u0131ndan Birle\u015fik \u0130\u015f\u00e7i Cephesi ya da \u201c\u0130\u015f\u00e7ilerin Kendi Partisi\u201d Anlay\u0131\u015f\u0131 \u00dczerine<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131da; gelinen s\u00fcre\u00e7te, d\u00fcnya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketi I. Enternasyonal gibi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n farkl\u0131 unsurlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren kitlesel siyasi birlikleri kurmalar\u0131 i\u00e7in bir zemin yaratmaktad\u0131r denilmektedir. Ger\u00e7ekten de s\u0131n\u0131f demokrasisi temelinde s\u0131n\u0131f i\u00e7i \u00e7e\u015fitli ak\u0131mlar\u0131 i\u00e7eren yap\u0131s\u0131yla I. Enternasyonal, s\u0131n\u0131f\u0131n burjuvaziden ve devletten ba\u011f\u0131ms\u0131z birle\u015fik eylemini ortaya koymas\u0131 ile bu g\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutan bir \u00f6rnek olarak ortada duruyor. Gerek I. Enternasyonal, gerekse daha sonra kurulan ve \u00f6zellikle bat\u0131 \u00fclkelerindeki b\u00fcy\u00fck kitlesel i\u015f\u00e7i partilerine dayanan II. Enternasyonal esas olarak emperyalizm ko\u015fullar\u0131nda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7indeki artan farkl\u0131l\u0131klar sonucu olu\u015fan i\u015f\u00e7i aristokrasisi ve b\u00fcrokrasi nedeni ile par\u00e7aland\u0131. Fakat kabul edilmelidir ki II. Enternasyonal partileri 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda kapitalist egemenli\u011fi ger\u00e7ekten sona erdirebilecek g\u00fcce yakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131. II. Enternasyonalin kitlesel parti \u00f6nderliklerinin ulusal temeldeki ihanetleri ile da\u011f\u0131lmas\u0131 ko\u015fullar\u0131nda Rus devrimini ba\u015faran devrimci \u00f6nderli\u011fin ivmesiyle III. Enternasyonal olu\u015fturuldu. Fakat III. Enternasyonal i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n asl\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ama par\u00e7al\u0131 siyasal ve sendikal yap\u0131s\u0131n\u0131n sadece bir e\u011filimini te\u015fkil ediyordu. S\u0131n\u0131f i\u00e7indeki \u201cdevrimci e\u011filim\u201d (III. Enternasyonal) y\u00fckselen fa\u015fizm tehdidi ko\u015fullar\u0131nda bile buna kar\u015f\u0131 y\u00fckseltilecek birle\u015fik m\u00fccadele i\u00e7inde s\u0131n\u0131f\u0131n birli\u011fine yeniden kurma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yerine, s\u0131n\u0131f\u0131n di\u011fer bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc neredeyse esas d\u00fc\u015fman ilan ederek kendi sonunu da haz\u0131rlad\u0131. Fa\u015fist harekete kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n birle\u015fik eylem ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc geli\u015ftiremeyen III. Enternasyonal giderek Sovyet b\u00fcrokrasisinin bir d\u0131\u015f politika arac\u0131 haline gelerek tarihten silindi. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelindi\u011finde g\u00f6r\u00fclen \u015fudur; Bat\u0131 \u00fclkelerinde gerek \u201c reel sosyalizmin\u201d ve dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerindeki b\u00fcrokratik kontrol\u00fcn yok oldu\u011fu, gerekse sosyal devletin giderek t\u00f6rp\u00fclenmesi ile sosyal demokrat parti \u00f6nderliklerinin i\u015f\u00e7i kitlelerini denetim etkinli\u011finin zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 \u015fimdiki d\u00f6nemde s\u0131n\u0131f\u0131n birle\u015fik eyleminin \u00f6rg\u00fctlenebilmesinin maddi ko\u015fullar\u0131 yeniden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 \u00fclkelerde devrimci-sosyalist \u00f6rg\u00fct bi\u00e7imlerinin geli\u015fimi ise daha farkl\u0131d\u0131r. Zaten kapitalist ekonominin geri oldu\u011fu ve geli\u015fkin bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bu \u00fclkelerde bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerdekine benzer kitlesel i\u015f\u00e7i partileri (sosyal demokrat\/sosyalist) yoktur. \u00d6zellikle Sovyet Devrimi\u2019ne sempati ile y\u00fckselen ve daha sonra III. Enternasyonalin birer uzant\u0131s\u0131 olarak yukar\u0131dan kurulan kom\u00fcnist partiler de \u00e7ok etkili olamad\u0131lar. Baz\u0131 \u00fclkelerde emperyalizm ve i\u015fbirlik\u00e7isi diktat\u00f6rl\u00fcklere kar\u015f\u0131 verilen ve \u00f6z\u00fcnde burjuva demokrat i\u00e7erik ta\u015f\u0131yan devrimlere \u00f6nderlik ederek halk kitleleri ile bulu\u015fan \u201cdevrimci parti ve \u00f6rg\u00fctler\u201d s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kapitalizmin geli\u015fimi ile birer burjuva siyasal yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcler. Baz\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkelerinde ise kom\u00fcnist partilerin at\u0131l durumuna tepki olarak y\u00fckselen ve gerilla eylemini esas alan radikal devrimci hareketler geli\u015fti. Bu hareketler, en genelinde e\u011fer o \u00fclkede egemen blok do\u011frudan emperyalist i\u015fgal ve s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe dayan\u0131yorsa ve\/veya parlamenter burjuva y\u00f6netim bi\u00e7ime sahip de\u011filse \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde halk kitleleri ile bulu\u015fabilmi\u015f ve k\u0131smi ba\u015far\u0131lar kazanm\u0131\u015flard\u0131r. Burjuva demokratik y\u00f6netim bi\u00e7imlerinin geli\u015fti\u011fi \u00fclkelerde ise giderek kitlelerden kopan devrimci ak\u0131mlar ye gerilemi\u015f ya da yasal-kitlesel sosyalist-devrimci partiler y\u00f6n\u00fcnde evrilmi\u015flerdir. Son 20-25 y\u0131ldaki geli\u015fmelere g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise yeni baz\u0131 e\u011filimlere tan\u0131k olmaktay\u0131z. Brezilya, Arjantin, Kore gibi bir\u00e7ok geli\u015fmekte olan \u00fclkede sanayi geli\u015fmi\u015f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Gerek bu geli\u015fme, gerek Sovyetler Birli\u011fi, \u00c7in gibi sosyalist ve i\u015f\u00e7i hareketlerini d\u0131\u015far\u0131dan y\u00f6nlendiren b\u00fcrokratik odaklar\u0131n kaybolmas\u0131 ve so\u011fuk sava\u015f ortam\u0131nda geli\u015fmi\u015f siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn gerilemesi, gerekse bu \u00fclkelerde zaten pek yerle\u015fmemi\u015f sosyal devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yeni ekonomik politikalar sonucu t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, birle\u015fik kitlesel karakterli i\u015f\u00e7i siyasalla\u015fmas\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Brezilya, G. Kore gibi \u00fclkelerdeki i\u015f\u00e7i partilerinin g\u00f6receli ba\u015far\u0131lar\u0131na ra\u011fmen bu m\u00fccadelelerin \u00f6n\u00fcnde devasa sorunlar vard\u0131r. Bu tip partiler bat\u0131daki sosyal demokrat i\u015f\u00e7i partileri gibi d\u00fczenin \u201ci\u015f\u00e7i aya\u011f\u0131\u201d haline de gelebilirler. Ama burada devrimci olan \u015fey emek\u00e7i kitlelerin burjuvaziden politik olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmeleri ve kendi talepleri i\u00e7in siyasalla\u015fmalar\u0131d\u0131r. Bu \u00fclkelerde ABD emperyalizmine kar\u015f\u0131 ulusal ve b\u00f6lgesel m\u00fccadelenin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekerek daha geni\u015f kitlelere ula\u015fma \u015fanslar\u0131na ra\u011fmen s\u0131n\u0131f\u0131n \u015fimdiki ko\u015fullarda yeniden bi\u00e7imlenen par\u00e7al\u0131 yap\u0131s\u0131, \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc ve yayg\u0131n i\u015fsizlik negatif etkide bulunmaktad\u0131r. S\u00fcrecin nas\u0131l sonu\u00e7lanabilece\u011fi ise ulusal-uluslararas\u0131 nesnel ko\u015fullar yan\u0131nda devrimci \u00f6nc\u00fc ve \u00f6rg\u00fctlerin yetenekleri ile ili\u015fkili olacakt\u0131r<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin geli\u015ftirilebilmesi i\u00e7in bir i\u015f\u00e7i kitle partisinin gereklili\u011finin bir di\u011fer nedeni ise T\u00fcrkiye\u2019nin k\u0131smen kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131d\u0131r. Bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerimi Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Karde\u015fli\u011fi<\/em>\u2019nin eki olarak \u00e7\u0131kan T\u00fcrkiye\u2019de \u201cSa\u011f\u201d-\u201cSol\u201d Yan\u0131lsamas\u0131n\u0131n A\u015f\u0131lmas\u0131 ve \u201c\u0130\u015f\u00e7ilerin Kendi Partisi\u201d i\u00e7in M\u00fccadele<\/em> <\/strong>adl\u0131 bro\u015f\u00fcrde daha geni\u015f olarak tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Burada bu g\u00f6r\u00fc\u015flerimi k\u0131saca \u00f6zetleyece\u011fim. \u00dclkemizde modernle\u015fme s\u00fcreci ayn\u0131 zamanda yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir \u201cbat\u0131l\u0131la\u015ft\u0131rma\u201d s\u00fcreci ile i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fand\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de modern siyasal kimlikler esas olarak bat\u0131l\u0131 anlamda end\u00fcstrile\u015fmenin do\u011furdu\u011fu ekonomik-sosyal \u00e7eli\u015fkiler temelinde de\u011fil, modernle\u015fme s\u00fcrecindeki y\u00fcr\u00fct\u00fclen devlet politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 kitlelerin geleneksel k\u00fclt\u00fcrel kimlikleri ve b\u00f6lgesel-etnik temeldeki tepkileri \u00fcst\u00fcnden \u015fekillendi.<\/strong> Bu nedenle T\u00fcrkiye\u2019de siyasi kimlikler bat\u0131c\u0131-laik b\u00fcrokratik-devlet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f (merkez) ile geleneksel-M\u00fcsl\u00fcman (\u00e7evre) \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 temelinde \u015fekillendi, bat\u0131c\u0131-laik kesim \u201csol\u201d, geleneksel-M\u00fcsl\u00fcman kesim \u201csa\u011f\u201d olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu s\u00fcrecin etkileri halen devam etmektedir. Karizmatik ve pop\u00fclist bir siyasal lider olarak Ecevit\u2019in, k\u0131sa bir d\u00f6nem boyunca klasik Kemalist g\u00f6r\u00fc\u015ften farkl\u0131 olan halk\u00e7\u0131\u2013adalet\u00e7i yakla\u015f\u0131m\u0131 sayesinde i\u015f\u00e7i-yoksul kesimlerden oy al\u0131nan d\u00f6nemler d\u0131\u015f\u0131nda, yoksullar esas olarak \u201csa\u011f\u201da, bat\u0131l\u0131 ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 benimseyen kentli orta s\u0131n\u0131flar ve ayd\u0131nlar ise \u201csol\u201da oy verdi. Halk katmanlar\u0131 i\u00e7inde \u201csola\u201d oy veren Alevilerin yakla\u015f\u0131m\u0131 ise \u00e7ok partili d\u00f6nemden sonra esas olarak \u00e7o\u011funluk S\u00fcnni g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn etkili oldu\u011fu sa\u011f partilerin laik devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 giderek t\u00f6rp\u00fcleyen tutumlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k olarak geli\u015fmi\u015ftir. Kendisini tehlikede hisseden alevi halk katmanlar\u0131 devlet-CHP (Sol) yanl\u0131s\u0131 olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Tarihsel olarak bat\u0131l\u0131 sosyal demokrasi her \u015feyden \u00f6nce bir siyasal i\u015f\u00e7i hareketidir<\/em>. Do\u011fal ki sosyal demokrat siyasi partilerin ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131ndaki tutumlar\u0131 ile \u015fimdiki durumlar\u0131 aras\u0131nda fark vard\u0131r, fakat hala bir\u00e7ok \u00fclkede sosyal demokrasi, reformist-kapitalizm i\u00e7i de olsa bir i\u015f\u00e7i e\u011filimidir. Sonunda ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde ayn\u0131 siyasal programlar\u0131 savunsalar bile siyasal bir i\u015f\u00e7i hareketinin kendi taleplerini revize etmesi ile ula\u015f\u0131lan bir sosyal demokrat siyaset ile, T\u00fcrkiye\u2019de oldu\u011fu gibi bir egemen blok partisinin (CHP) art\u0131k sosyal demokrat olmaya karar verdim diyerek olu\u015fturdu\u011fu \u201csosyal demokrasi\u201d aras\u0131nda \u00e7ok fark vard\u0131r. Bu fark bunlar\u0131n ger\u00e7ekte uygulad\u0131klar\u0131 politikalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan olmasa da, onlar\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kitlesi ile olan yap\u0131sal ili\u015fkileri ve kitleler taraf\u0131ndan kavran\u0131l\u0131\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkt\u0131r. Zaten kitlesel olarak politikada esas olan da budur. CHP-DSP-SHP \u00e7izgisini sosyal demokrat (bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i e\u011filimi) olarak de\u011ferlendirip, bizim g\u00f6revimizi de \u201conun solunda\u201d, \u201condan daha devrimci, sosyalist\u201d bir i\u015f\u00e7i siyaseti yaratmak olarak g\u00f6rmek, emek\u00e7i ve yoksul kitlelere bu arg\u00fcmanlarla yakla\u015fmak ba\u015ftan T\u00fcrkiye ger\u00e7e\u011fini g\u00f6rmezden gelmek demektir. <\/strong>Zaten e\u011fer T\u00fcrkiye\u2019de herhangi bir parti, \u00f6rne\u011fin CHP, sosyolojik olarak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taban\u0131na dayanm\u0131\u015f olan bir yap\u0131da olsayd\u0131 ve i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan da \u00f6yle alg\u0131lansayd\u0131 ve \u015fimdiki politikalar\u0131n\u0131n benzerini de uyguluyor olsayd\u0131 herhangi bir i\u015f\u00e7i-kitle partisi ihtiyac\u0131ndan s\u00f6z edemezdik. Asl\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de reformist-sosyal demokrat kitlesel bir i\u015f\u00e7i partisinin yoklu\u011fu T\u00fcrkiye devrim-sosyalizm m\u00fccadelesinin bir a\u00e7\u0131dan da \u015fans\u0131d\u0131r. Bu durum nesnel ko\u015fullar nedeni ile en basit ekonomik-sosyal hak m\u00fccadelesinin bile siyasalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve devrimci nitelik kazand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00f6ylesi bir parti, sosyalist devrimcilerle i\u015f\u00e7i kitlelerinin bulu\u015fmas\u0131n\u0131n ger\u00e7ek zeminini yaratabilecektir. T\u00fcrkiye\u2019de i\u015f\u00e7ilerin-emek\u00e7ilerin ihtiyac\u0131 olan \u015fey \u201cen sol\u201d olmak de\u011fildir, devletten ve sermayeden ba\u011f\u0131ms\u0131z siyasal bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i hareketi-partisidir. Bu partinin program\u0131n\u0131n devrimci-reformcu i\u00e7eri\u011finden \u00e7ok daha de\u011ferli olan \u015fey, burjuva partilerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z, demokratik i\u00e7 i\u015fleyi\u015fi olan siyasal bir s\u0131n\u0131f hareketinin olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye sosyalist solunun kitleler taraf\u0131ndan alg\u0131lan\u0131\u015f\u0131 esasta yukar\u0131da s\u00f6z etti\u011fim genel olarak solun (CHP) kavran\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131 de\u011fildir. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131 ve Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ba\u015flang\u0131c\u0131 d\u00f6nemlerinde Ekim Devrimi sempatizan\u0131 Rusya M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk halklar\u0131 hareketlerinden etkilenen ve anti emperyalist T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na sahip baz\u0131 sosyalist ak\u0131mlar d\u0131\u015f\u0131nda, T\u00fcrk sosyalizmi halk kitleleri taraf\u0131ndan T\u00fcrk modernle\u015fmesinin, bat\u0131l\u0131la\u015fman\u0131n-bat\u0131l\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n bir bi\u00e7imi ve \u201ck\u00fclt\u00fcrel \u00f6teki\u201d olarak alg\u0131land\u0131. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n nicelik olarak \u00e7ok zay\u0131f oldu\u011fu uzun y\u0131llar boyunca T\u00fcrk sosyalizmi Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne kom\u015fu olman\u0131n da ko\u015fullar\u0131yla ili\u015fkili olarak so\u011fuk sava\u015f\u0131n bir \u201carac\u0131\u201d gibi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\/g\u00f6sterilebildi.<\/p>\n 1950 y\u0131l\u0131ndan sonra nicelik ve nitelik olarak giderek geli\u015fen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, sendikal m\u00fccadelenin y\u00fckseli\u015fi ve yasal siyasal olanaklar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 ile politikle\u015fmeye ba\u015flad\u0131. 1960 sonras\u0131nda sendikal \u00f6nderler taraf\u0131ndan kurulan T\u0130P, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve yoksul halk katmanlar\u0131 i\u00e7inde s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa anlaml\u0131 bir cevap buldu. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir i\u015f\u00e7i siyasalla\u015fmas\u0131 burjuvaziyi derinden \u00fcrk\u00fctt\u00fc. \u00c7ok partili ya\u015fama ge\u00e7i\u015fle birlikte egemen blo\u011fun bir par\u00e7as\u0131 olarak kimliksiz kalan CHP \u201csol\u201d, \u201csosyal demokrat\u201d oldu\u011funu ke\u015ffetti. Bu d\u00f6nemde \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn as\u0131l rakip olarak T\u0130P\u2019 i g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc iyi bilinir. Y\u00fckselen anti-emperyalist, sosyalist-devrimci m\u00fccadele s\u00fcrecinde T\u0130P\u2019in yasal ve gev\u015fek yap\u0131s\u0131na ele\u015ftirel bakan devrimci sosyalist \u00e7evrelerin her biri kendi sosyalizm ve m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131 temelinde olu\u015fturduklar\u0131 \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct\u201dlerini \u201ci\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n as\u0131l partisi\u201d olarak ileri s\u00fcrd\u00fcler. Birle\u015fik ve kitlesel karakteri nedeniyle belirli bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i kesimine \u201cpolitika\u201d alan\u0131 sa\u011flayan T\u0130P\u2019in \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnden sonraki s\u00fcre\u00e7te, i\u015f\u00e7i kitleleri b\u00fcrokrat-burjuva sol siyasete terk edilirken \u201c\u00f6nc\u00fc\u201dlerin bir k\u0131sm\u0131 illegalite feti\u015fizmi ile yasal politikay\u0131 tamamen ret etti, di\u011ferleri de kendi \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct\u201dleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 dar yasal \u201cgrup\u201d partilerini olu\u015fturdular. T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok sosyalist devrimci ak\u0131m siyasal m\u00fccadeleyi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u201cen bilin\u00e7li en kararl\u0131 unsurlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren parti\u201d kapsam\u0131nda ele al\u0131rken, kitlelerin bilin\u00e7 geli\u015fimi s\u00fcrecini k\u0131smi ekonomik-demokratik haklar m\u00fccadelesi s\u00fcrecine b\u0131rak\u0131r. Ekonomik-demokratik m\u00fccadele ile siyasal m\u00fccadeleyi bu \u00e7e\u015fit kategorik bir ayr\u0131ma ve farkl\u0131 \u00f6rg\u00fct modellerine tabi tutan bu yakla\u015f\u0131m 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesi devrimci y\u00fckseli\u015f y\u0131llar\u0131nda dahi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 burjuva siyasetlere mahkum ediyordu. 12 Eyl\u00fcl 1980 \u00f6ncesi TKP ve DEV-YOL gibi en g\u00fc\u00e7l\u00fc iki devrimci sosyalist ak\u0131m yasal kitlesel i\u015f\u00e7i-sosyalist partilerinin \u00f6rg\u00fctlenme olanaklar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in siyasi \u00f6rg\u00fctlenmeyi kendi \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct\u201dleriyle s\u0131n\u0131rlad\u0131lar ve i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i kitleler ile birliktelik s\u00fcrecini ekonomik-demokratik m\u00fccadele i\u00e7inde ele ald\u0131lar. Bu iki ak\u0131m ve di\u011fer benzerleri esas\u0131nda 1946 y\u0131l\u0131ndan beri \u00e7ok partili se\u00e7im s\u00fcrecini ya\u015fayan, pratikte siyasal s\u00fcreci; partili olma, parti birimlerinde ve se\u00e7im kampanyalar\u0131nda faaliyet olarak alg\u0131layan kitlelere siyasi adres olarak CHP\u2019yi g\u00f6stermi\u015f oluyorlard\u0131.<\/p>\n T\u00fcrk solu 1980 sonras\u0131 emek\u00e7i kitlelerden daha da \u00e7ok koptu\u011fu d\u00f6nemde muhalefet hareketleri olarak y\u00fckselen Alevi ve K\u00fcrt kimlikleri ile giderek daha da fazla \u00f6zde\u015fle\u015fir hale geldi. Sol\u2019un \u00f6zellikle yoksul e\u011fitimsiz kitleler g\u00f6z\u00fcnde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u201cbat\u0131c\u0131\u201d (k\u00fclt\u00fcrel olarak \u201c\u00f6teki\u201d) karakterinin yan\u0131 s\u0131ra etnik ve dini az\u0131nl\u0131k temelinde de T\u00fcrk ve S\u00fcnni \u00e7o\u011funluk g\u00f6z\u00fcnde \u201cetnik olarak \u00f6teki\u201d konumu g\u00fc\u00e7lenmi\u015f oldu. Uzun y\u0131llard\u0131r %30 civar\u0131nda oy alan sol, karizmatik liderlerinden birisi olan ve \u00f6zellikle din sorununa geleneksel \u00e7izgiden farkl\u0131 bak\u0131\u015f\u0131yla S\u00fcnni i\u015f\u00e7i-yoksul kesimlerden destek bulan Ecevit\u2019in \u201cfiili olarak\u201d siyasetten \u00e7ekilmesi ile, %20\u2019ler d\u00fczeyine d\u00fc\u015ft\u00fc. Genel olarak toplumdaki %20\u2019lik bu sola destek oran\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i yoksul halk i\u00e7inde daha da d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu biliyoruz.<\/p>\n 12 Eyl\u00fcl sonras\u0131 sosyalist solu hareketlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne devrimci \u00f6rg\u00fct-parti anlay\u0131\u015f\u0131nda ne de kitleler ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklar\u0131n gelene\u011fi ile ili\u015fkilenme a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fim ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Devrimci \u00f6rg\u00fct-parti-s\u0131n\u0131f ili\u015fkisinin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekleri 2005 1 May\u0131s\u2019\u0131nda ya\u015fand\u0131. T\u00fcrkiye sosyalist hareketi \u00e7e\u015fitli yasal veya yasa d\u0131\u015f\u0131 \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fctler\u201din kendilerini en hakiki s\u0131n\u0131f partisi ilan etti\u011fi bir politik kaosu (veya apolitikli\u011fi) ya\u015f\u0131yor. \u00d6DP kurulu\u015fu itibariyle sosyalist \u00e7o\u011fulculu\u011fu i\u00e7ermesi anlam\u0131nda ya\u015fananlar\u0131n ilerisinde bir \u00f6rnek olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ysa da gerek kurulu\u015ftaki \u00e7\u0131k\u0131\u015f tarz\u0131 (\u201csolcular\u0131n birli\u011fi\u201d) gerekse politik m\u00fccadele ve s\u00f6ylemiyle bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i siyaseti olamad\u0131. Partinin ana s\u00f6ylemi onu olu\u015fturan \u00f6nder-kurucu, kentli ayd\u0131n-orta s\u0131n\u0131f kadrolar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi talebi etraf\u0131nda geli\u015fti. Yukar\u0131da bahsetti\u011fim bir b\u00fct\u00fcn olarak \u201csol\u201d un toplumla olan sorunlu ili\u015fkisini a\u015fma y\u00f6n\u00fcnde herhangi bir politik a\u00e7\u0131l\u0131m ve yeni bir dil-s\u00f6ylem \u00fcretilememesi yan\u0131nda 12 Eyl\u00fcl \u00f6ncesinden daha da ileri de bir \u201cbat\u0131c\u0131\u201d imaj ile toplumla y\u00fcz y\u00fcze geldi. \u00d6DP\u2019nin onu olu\u015fturan sol\u2013devrimci \u00f6rg\u00fctleri a\u015fan ve \u201conlar\u0131\u201d az\u0131nl\u0131kta b\u0131rakan tarzda kitleselle\u015fememesi ondan beklentileri azalan az\u0131nl\u0131ktaki \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct\u201d leri \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct\u201d le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirdi. Bir \u201ckimlik\u201d ihtiyac\u0131na bile cevap veremez durumdaki \u00d6DP \u00e7at\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 olmazsa bir \u201ckimlik \u201c sa\u011flayan eski \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct\u201d ler d\u00fczeyine d\u00f6n\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n Bu g\u00fcn T\u00fcrkiye sosyalist hareketi yukar\u0131da ortaya konan b\u00fcy\u00fck zaaflar\u0131na ra\u011fmen tarihsel deneyim ve zengin nitelikli \u201ckadro\u201dlar\u0131yla sadece ulusal de\u011fil, geni\u015f anlamda b\u00f6lgesel d\u00fczeyde de etkili olabilecek potansiyel bir birikimi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kendi b\u00f6lgesel co\u011frafyas\u0131n\u0131n etnik-ulusal-k\u00fclt\u00fcrel gereklerini ve iklimini kavrayarak, geli\u015fen kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan yayg\u0131n proleterle\u015fme ger\u00e7e\u011fini ve ABD\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi emperyalizme kar\u015f\u0131 y\u00fckselen m\u00fccadele talebi temelinde toplumsal ili\u015fkisini yeniden tarif edip kurarak, etkili bir g\u00fc\u00e7 olabilir. Sanki yeniden I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 y\u0131llar\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yoruz ama tabii ki yeni ko\u015fullarda. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk-Arap-Acem-K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda anti-kapitalist, demokratik nitelik ta\u015f\u0131mayan hi\u00e7bir hareketin b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n kapitalist-emperyalist barbarl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 tutarl\u0131 bir m\u00fccadelesini geli\u015ftirmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. Gerek etnik-ulusal milliyet\u00e7ilikler temelindeki hareketlerin, gerek radikal \u0130slamc\u0131 siyasetlerin kapitalist-emperyalist sisteme yeniden eklemlenme (\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\/kukla devletler) ya da Afganistan-Taliban \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fclen \u201c\u00f6teki u\u00e7ta bir barbarl\u0131k\u201d kuyusuna d\u00fc\u015fme d\u0131\u015f\u0131nda alternatifleri yoktur. Fakat sosyalistlerin \u015fimdiye kadar yapt\u0131klar\u0131n\u0131 tekrarlayarak gidecekleri bir yol da g\u00f6r\u00fclmemektedir.<\/p>\n T\u00fcrkiye sosyalistlerinin \u00f6n\u00fcnde ikili bir g\u00f6rev durmaktad\u0131r. Bunlardan birincisi i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i kitlelerin burjuvaziden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak g\u00fcncel talepleri etraf\u0131nda siyasalla\u015fma\/partile\u015fme s\u00fcrecine katk\u0131 yapmak, di\u011feri ise ilk s\u00fcre\u00e7 ile i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en \u015fekilde devrimci m\u00fccadelenin bu g\u00fcn ve gelecekte dayataca\u011f\u0131 \u00fcst d\u00fczey bilin\u00e7 ve kararl\u0131l\u0131k gerektiren g\u00f6revlerini yerine getirmeye aday g\u00fc\u00e7l\u00fc \u201cdevrimciler \u00f6rg\u00fct(ler)\u201din olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmektir. Bu yaz\u0131n\u0131n as\u0131l konusu olan kitlesel i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i partisini tart\u0131\u015fmadan \u00f6nce devrimci \u00f6rg\u00fct(ler) sorununu da k\u0131saca ele almak gerekir. Ulusal ve esas olarak da uluslararas\u0131 d\u00fczeyde ya\u015fanan de\u011fi\u015fimler devrimci Marksist hareketi politik ideolojik ve felsefi-teorik d\u00fczeyde s\u00fcr\u00fcp giden yeni aray\u0131\u015f ve tart\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7ine sokmu\u015ftur. Fakat bilinmelidir ki ya\u015fam\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 siyasal m\u00fccadele s\u00fcreci i\u00e7inde ger\u00e7ekten yer almadan ve bu m\u00fccadele i\u00e7inde s\u0131radan i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i kitlelerle ve toplumla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak etkile\u015fmeden ger\u00e7ek bir devrimci anlay\u0131\u015f yenilenmesini \u00fcretmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.Olabildi\u011fi kadar sa\u011flam bir ideolojik-politik birli\u011fe dayanmas\u0131 gereken \u201cdevrimci \u00f6rg\u00fct(ler)\u201d ger\u00e7ekte ancak \u201cdevrimcilerin\u201d ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde hem kitlelerle pratik i\u00e7inde etkile\u015fme hem de bu siyasi s\u00fcre\u00e7te birlikte yer alan devrimciler aras\u0131 teorik-ideolojik aray\u0131\u015f ve tart\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme temelinde olu\u015fturulabilecektir. Di\u011fer t\u00fcrl\u00fc ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fc veya masa ba\u015f\u0131 birliklerinin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde birlik oldu\u011fu ve ne kadar s\u00fcrebildi\u011fi ortadad\u0131r.Bunun da \u00f6tesinde bilinmelidir ki en sa\u011flam ideolojik birli\u011fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen siyasal yap\u0131lar\u0131n da bu \u201cbirliklerinin\u201d uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u201cteorik\u201d veya \u201cidari\u201d garantisi yarat\u0131lamaz.Dolay\u0131s\u0131yla bu g\u00fcn \u201cdevrimci e\u011filimler \u201c olarak, \u201cdevrimci birlik\u201d i\u00e7in de\u011fil ama i\u015f\u00e7i kitlelerle birlikte ortak bir siyasal m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmemiz i\u00e7in, birbirimizi, birlikte politika yapmaya \u00e7a\u011f\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z s\u0131radan bir i\u015f\u00e7i ile arayaca\u011f\u0131m\u0131z birlik zemininden daha fazla bir ortakl\u0131k zorlamas\u0131na ihtiya\u00e7 yoktur. \u201cDevrimci e\u011filimler\u201din ortak olarak \u00f6n\u00fcne koyaca\u011f\u0131 temel g\u00f6rev, daha do\u011frusu temel program maddesi, i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i kitlelerin burjuva partilerden ve devletten ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kendi talepleri i\u00e7in siyasalla\u015fmas\u0131, bir i\u015f\u00e7i-kitle partisinin olu\u015fturulmas\u0131 m\u00fccadelesidir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de bir i\u015f\u00e7i-kitle partisinin yarat\u0131lmas\u0131, gerek yukar\u0131da s\u00f6z edilen siyasal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fiminden kaynaklanan, gerekse i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n bu g\u00fcnk\u00fc k\u00fclt\u00fcrel-ideolojik konumlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu \u00fclkemize \u00f6zg\u00fc sorunlara sahiptir. Bu g\u00f6revin ba\u015far\u0131lmas\u0131 \u201csosyalistlerin\u201d veya \u201csosyal demokratlar\u0131n\u201d bir araya gelmesi de\u011fildir, \u201cyeni bir sol parti\u201d kurulmas\u0131 da de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019de i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i kitleleri k\u00fclt\u00fcrel kimlikler temelinde b\u00f6len yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u201csiyaset ideolojisi\u201dnin pratikte ele\u015ftirel olarak a\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu ise bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i partisinin olu\u015fturulma s\u00fcreci, eylem bi\u00e7imleri ve s\u00f6yleminde kendini ifade etmelidir.<\/p>\n Bir\u00e7ok sosyalist-devrimci yazar k\u00fcreselle\u015fmenin yeni ko\u015fullar\u0131nda T\u00fcrkiye sosyalistlerinin \u201cneoliberal\u201d veya \u201cmilliyet\u00e7i\u201d u\u00e7lara do\u011fru savruldu\u011funu tespit edip, buralara savrulmadan do\u011fru bir hatta birle\u015fik olarak durman\u0131n de\u011feri konusunda uyar\u0131da bulunmaktad\u0131r. Bu saptaman\u0131n do\u011frulu\u011fu ortada, ama \u00f6ncelikle bunun i\u00e7in yakalanacak ana halkan\u0131n ne oldu\u011fu ortaya konulmal\u0131d\u0131r. Ben bunun hemen \u015fimdiden y\u00fcr\u00fct\u00fclecek s\u0131n\u0131f ve anti-kapitalist m\u00fccadelenin kendisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir\u00e7ok okuyucunun hemen \u015fimdi s\u0131n\u0131f\u0131n bu g\u00fcnk\u00fc bilin\u00e7, \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck d\u00fczeyi ve siyasal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6rnek g\u00f6sterip bu siyasetin \u00e7ok dar oldu\u011funu yerine daha \u00e7ok, \u201csolun birli\u011fi\u201d \u201cdemokrasi\u201d, \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d kavramlar\u0131 etraf\u0131nda m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmenin daha do\u011fru olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc zannediyorum. Ama asl\u0131na bakarsak sosyalistlerin anlad\u0131\u011f\u0131 anlamda \u201cdemokrat\u201d ve \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc\u201dn\u00fcn bu topraklarda \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 temsil etti\u011fi ve bu kavramlar\u0131n emek\u00e7i-yoksul kitlelerin yan\u0131ndan bile ge\u00e7medi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ama s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal m\u00fccadelesi ve anti-kapitalizmi \u201cMarksist-Leninist devrimcilerin ideolojik \u00f6rg\u00fctsel birli\u011fi\u201d kapsam\u0131 i\u00e7ine s\u0131\u011fd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman da bunun di\u011ferinden de dar olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Benim burada bahsetmek istedi\u011fim \u015fey ger\u00e7ekte var olan (sosyolojik olarak) i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendisi ile patronlar aras\u0131nda (ve yoksullarla zenginler ars\u0131nda) \u201cbiz\u201d ve \u201c\u00f6teki\u201d olarak bir ayr\u0131m yaratacak tarzda siyasalla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak politik bir zeminin olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bilindi\u011fi gibi insanlar ayn\u0131 anda ulusal, etnik, a\u015firet\/aile, dini, mezhebi, sosyal, mesleki stat\u00fc vb. bir\u00e7ok kimli\u011fi birlikte ya\u015farlar. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde hi\u00e7bir ko\u015fulda bir i\u015f\u00e7i hareketi saf bir \u201cproleter\u201d kimlikle ortaya \u00e7\u0131k\u0131p i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu ve toplumun siyasal \u00f6nderli\u011fini kazanamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle de etnik, dini ve k\u00fclt\u00fcrel ayr\u0131l\u0131k ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131n bu kadar ileri \u00f6l\u00e7\u00fcde siyasalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde birle\u015fik bir i\u015f\u00e7i emek\u00e7i siyasalla\u015fmas\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zorluklar i\u00e7ermektedir fakat bunun ba\u015far\u0131lmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda da bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yoktur. Kapitalizme, emperyalizme kar\u015f\u0131 net bir s\u0131n\u0131f tutumu temelindeki siyaset, \u00fclke ve b\u00f6lge etnik-k\u00fclt\u00fcrel iklimini g\u00f6z ard\u0131 etmek de\u011fildir. Ulusu y\u00f6netmeye aday her siyasal hareket, kendi do\u011frultusundaki ana siyasal kimli\u011fi net olarak ortaya koymas\u0131 yan\u0131nda bu kimli\u011fi o toplumda ya\u015fanan birle\u015ftirici \u00f6teki kimliklerin duyarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131, de\u011ferlerini, sembollerini kendi ba\u015fat kimlik, de\u011fer ve simgeleriyle eklemleme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde toplumda hegemonik bir karakter kazanabilir. T\u00fcrkiye\u2019de veya b\u00f6lge \u00fclkelerinin herhangi birinde ortaya \u00e7\u0131kabilecek kitlesel bir emek siyasetinin halk kitlelerinin geleneksel k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ana y\u00f6nlerini olu\u015fturan ba\u015fta M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fi olmak \u00fczere, ulusal veya etnik kimliklere de\u011fmemesi olanaks\u0131zd\u0131r. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi e\u011fer kitleler bir siyasete hen\u00fcz geleneksel ideolojilerini ya\u015farken geleceklerse, ancak bu siyaseti kendi zihniyetleri i\u00e7inde anlamland\u0131rmalar\u0131 ko\u015fuluyla bunu yapabilirler. E\u011fer bir i\u015f\u00e7i siyasetini veya toplumcu (sosyalist) siyaseti desteklemek M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fine ayk\u0131r\u0131 olarak kavran\u0131yorsa (g\u00fcnah!) veya kolayl\u0131kla \u00f6yle g\u00f6sterilebiliyorsa b\u00f6yle bir siyasetin i\u015f\u00e7i kitleleri i\u00e7inde hemen hemen hi\u00e7bir \u015fans\u0131 olmayacakt\u0131r. Benzer \u015fekilde e\u011fer sosyalist bir siyaset \u201cT\u00fcrk\u2019\u00fcn veya K\u00fcrt\u2019\u00fcn bekas\u0131n\u0131\u201d tehdit ediyor diye alg\u0131lan\u0131yorsa veya kolayl\u0131kla \u00f6yle alg\u0131lat\u0131labiliyorsa bu siyasetin \u201cT\u00fcrk\u201d veya \u201cK\u00fcrt\u201dler aras\u0131nda kitlesel d\u00fczeyde destek bulmas\u0131 olanaks\u0131z gibidir. Tersine, M\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fine sahip bir i\u015f\u00e7i, toplumcu (sosyalist) bir siyasetle inanc\u0131n\u0131n ger\u00e7ek saf \u00f6z\u00fcne uygun davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve hissediyorsa ancak o zaman bu siyasetin kuvvetli destek\u00e7isi olabilecektir.Benzer \u015fekilde sosyalist bir siyaset, emperyalist sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cT\u00fcrk\u201d\u00fcn ve \u201cK\u00fcrt\u201d\u00fcn ger\u00e7ek \u00f6zg\u00fcr, demokratik, ayd\u0131nl\u0131k gelece\u011fini ancak kendisinin yeniden kurabilece\u011fini g\u00f6sterebiliyorsa, bu kimlikleri de ta\u015f\u0131yan emek\u00e7iler taraf\u0131ndan desteklenecektir.<\/p>\n Bir kitlesel i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i siyaseti halk katmanlar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 geleneksel dini, etnik, k\u00fclt\u00fcrel simge ve de\u011ferlerini kendi s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi de\u011ferleriyle eklemleme konusunda kar\u015f\u0131 s\u0131n\u0131f siyaseti (kapitalist-emperyalist sistem ve burjuvazi) ile yar\u0131\u015fmak zorundad\u0131r. Fa\u015fist siyaset kimlikler etraf\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve korkular\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtarak, toplumcu demokratik siyaset ise geleneksel k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde var olan (dini veya ulusal) halk\u00e7\u0131, e\u015fitlik\u00e7i, adalet yanl\u0131s\u0131, dayan\u0131\u015fmac\u0131 \u00f6\u011fe ve de\u011ferlere at\u0131f yaparak kitlenin bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 ile de ba\u011f kurar. Her partinin bir akl\u0131 oldu\u011fu do\u011frudur, ama hemen t\u00fcm toplumlarda, \u00f6zellikle de rasyonalizmin ve bireyselle\u015fmenin \u00e7ok geli\u015fmedi\u011fi toplumlarda kitlelerin siyasal davran\u0131\u015f\u0131 \u201cak\u0131lla\u201d a\u00e7\u0131klanamaz. \u0130\u015f\u00e7i-emek\u00e7i-yoksul kitleler bir \u00f6nceki d\u00f6nemde MHP\u2019ye son se\u00e7imde de AKP\u2019ye oy verirken bu partilerin ekonomi-sosyal-sa\u011fl\u0131k-e\u011fitim-ula\u015ft\u0131rma politika ve projelerini okuyup, di\u011ferlerinki ile de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p, sonra da d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131 ba\u011flam\u0131nda bunlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irip oy vermediler. Oy verme davran\u0131\u015f\u0131nda iki esasl\u0131 \u00f6\u011fe vard\u0131r. Bunlardan birincisi parti \u00f6rg\u00fctleri taraf\u0131ndan harcanan ve esasta da yerel \u201ckanaat \u00f6nderleri\u201dnin tutumunu etkilemeye \u00e7al\u0131\u015fan siyasal emektir, di\u011feri ise kitlelerin bir siyasi parti, lideri ve s\u00f6ylemi ile kendisini \u00f6zde\u015fle\u015ftirmesi, onu \u201ckendinden\u201d g\u00f6rmesidir, burada ak\u0131ldan \u00e7ok \u201cduyguda\u015fl\u0131k\u201d vard\u0131r. Bunun modern bi\u00e7imi \u201cimajlar sava\u015f\u0131\u201d olarak s\u00fcrmektedir.<\/p>\n Bat\u0131daki \u00e7o\u011fu tarihsel kitlesel i\u015f\u00e7i partilerinin (sosyal demokrat veya sosyalist) oldu\u011fu gibi son y\u0131llarda Brezilya ve G. Kore\u2019de yeni y\u00fckselen i\u015f\u00e7i partilerinin de esas olarak i\u015f\u00e7ilerin sendikal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck i\u00e7inde biriktirdikleri g\u00fc\u00e7lere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 <\/strong>biliyoruz. <\/strong>Sol siyaset ile i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kitlesi aras\u0131ndaki temsil-kat\u0131l\u0131m sorununun T\u00fcrkiye gibi modernle\u015fme s\u00fcrecinde b\u00fcy\u00fck bir k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim ya\u015fam\u0131\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla ayd\u0131nlar\u0131n (sol diye anla\u015f\u0131labilir) kitleler ile b\u00fcy\u00fck bir k\u00fclt\u00fcrel yabanc\u0131la\u015fma ya\u015fad\u0131klar\u0131-ya\u015famak zorunda kald\u0131klar\u0131 \u00fclkelerde sendikalar\u0131n rol\u00fc daha da \u00f6nemli olabilir. Her inan\u0131\u015f ve k\u00fclt\u00fcrden i\u015f\u00e7ileri birle\u015ftiren sendikalar\u0131n kitlesel bir emek partisinin olu\u015fturulmas\u0131ndaki rol\u00fcn\u00fcn \u00f6nemi \u00e7ok a\u00e7\u0131k olarak ortadad\u0131r. Birinci T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcreci ve g\u00f6receli ba\u015far\u0131s\u0131 da bunu do\u011frular niteliktedir. Bu g\u00fcn sendikal\u0131 i\u015f\u00e7i kesimi s\u0131n\u0131f\u0131n kitlesi i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 da temsil etse de son ya\u015fanan SEKA, Seydi\u015fehir direni\u015flerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi sendikal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fckler hala \u00e7ok \u00f6nemli bir m\u00fccadele potansiyelini ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar. \u00d6rg\u00fcts\u00fcz ve i\u015fsiz i\u015f\u00e7i kitlelerine ula\u015fmak i\u00e7in gereken maddi-manevi g\u00fcc\u00fcn ba\u015fka yerlerden gelmesi de pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil zaten. Fakat bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda sendikal hareketin b\u00f6ylesi bir yeni i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i siyasalla\u015fmas\u0131n\u0131n zemininin olu\u015fturabilmesi ise her \u015feyden \u00f6nce varolan sendikal stat\u00fcn\u00fcn radikal bi\u00e7imde de\u011fi\u015fimine ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. K\u0131sa vadede sendikal b\u00fcrokrasinin b\u00f6ylesi bir siyasalla\u015fma destek\u00e7isi olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ama \u00f6zellikle \u00f6zelle\u015ftirmeye kar\u015f\u0131 gelmekte olan muhtemel direni\u015fler ve var olan haklara y\u00f6nelik yo\u011fun sermaye sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n canland\u0131raca\u011f\u0131 m\u00fccadele s\u00fcreci, stat\u00fckolar\u0131 sarsma potansiyelini ta\u015f\u0131yabilir. Her \u015feye ra\u011fmen s\u0131n\u0131f\u0131n farkl\u0131 kesimlerini birle\u015ftiren Emek Platformu ve ortak bir program\u0131n\u0131n var olmas\u0131 (ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde de olsa) \u00f6zellikle \u00f6rg\u00fctl\u00fc i\u015f\u00e7i kesimleri i\u00e7inde bir s\u0131n\u0131f-kitle partisine olan ihtiyac\u0131n bilince \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 konusunda bir avantaj sa\u011flayabilir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6lge \u00fclkelerinin hi\u00e7 birinde olmayan geli\u015fkin bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 varl\u0131\u011f\u0131na ek olarak uzun y\u0131llard\u0131r kesintili ve g\u00f6receli de olsa demokratik \u00e7ok partili parlamenter siyasal rejim h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir. Sistem i\u00e7inde kitleler \u201c\u00f6zg\u00fcr\u201d ko\u015fullarda sand\u0131k ba\u015f\u0131na gitmekte ve kendilerini y\u00f6netenleri se\u00e7tiklerini alg\u0131lamaktad\u0131rlar. Bu siyasal k\u00fclt\u00fcr veri al\u0131nmadan kitlesel bir i\u015f\u00e7i siyasetinin geli\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u015eimdiye kadar d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde burjuva demokratik parlamenter rejimlerin bir i\u015f\u00e7i-devrimci kitle ayaklanmas\u0131 ile y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131na \u015fahit olunmad\u0131. Bizi uzun y\u0131llar s\u00fcrebilecek bir mevzi-hegemonya sava\u015f\u0131 beklemektedir. Fakat maddi ko\u015fullar\u0131n devrimci niteli\u011fi, gerekse b\u00f6lgemizde ya\u015fanan ve daha fazlas\u0131n\u0131n da ya\u015fanabilece\u011fi geli\u015fmelerin yaratabilece\u011fi yeni ko\u015fullar burjuva iktidar\u0131n\u0131n kitleler g\u00f6z\u00fcndeki me\u015fruiyetinin h\u0131zla zay\u0131flamas\u0131na neden olarak bu s\u00fcreci k\u0131saltabilir de.<\/p>\n M\u00fccadeleci bir k\u0131s\u0131m i\u015f\u00e7i, i\u015f\u00e7i temsilcisi ve yukar\u0131da tart\u0131\u015f\u0131lan temel \u00f6rg\u00fct-parti anlay\u0131\u015f\u0131 ve do\u011fru bir siyasal-ideolojik s\u00f6ylem etraf\u0131nda bir araya gelecek sosyalist g\u00fc\u00e7ler, kitlesel bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i partisi amac\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda inan\u0131yorum ki dengeleri de\u011fi\u015ftirebilecek potansiyel de harekete ge\u00e7mi\u015f olabilecektir. Ba\u015far\u0131lmas\u0131 gereken \u201csolcular\u0131n-sosyalistlerin\u201dbir parti daha kurmalar\u0131 de\u011fil, do\u011fal olarak i\u00e7inde bir kesim sosyalist kadronun da yer alaca\u011f\u0131 bir kitlesel i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i siyasetinin yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ama burada bir kez daha tekrarlamak gerekir ki bu hareket \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla birlikte i\u015f\u00e7i, emek\u00e7i ve yoksullar\u0131n kafas\u0131ndaki \u201csa\u011f ve \u201csol\u201d siyasetlerin alg\u0131lan\u0131\u015f\u0131na dair \u201cezberleri bozmak\u201d zorundad\u0131r.<\/strong> Emperyalizm i\u015fbirlik\u00e7isi siyasetlerin alt\u0131ndan i\u015f\u00e7i, emek\u00e7i, yoksul kitlelerin bo\u015falt\u0131labilmesi bu topraklardaki bir k\u0131s\u0131m \u201csol\u201d un \u201caforozuna\u201d u\u011framay\u0131 g\u00f6ze almadan m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n <\/p>\n — Metin KARADEN\u0130Z<\/p>\n \u201cKom\u00fcnistler, \u00f6teki i\u015f\u00e7i partileri kar\u015f\u0131s\u0131nda ayr\u0131 bir parti de\u011fildirler. T\u00fcm proletaryan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 yoktur. Proleter hareketi kal\u0131pla\u015ft\u0131rmak \u00fczere kendilerine \u00f6zg\u00fc ilkeler ortaya atmazlar.\u201d<\/em>{footnote}Marx, K., ve Engels, F. Kom\u00fcnist manifesto<\/em>.{\/footnote}<\/p>\n PGB Sosyalizm\u2019in ge\u00e7mi\u015f say\u0131lar\u0131nda \u201c\u0130\u015f\u00e7i Kitle Partisi\u201d \u00f6nerisi \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleri ile ele al\u0131nd\u0131. Bu yaz\u0131da T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktidar\/sosyalizm m\u00fccadelesinde i\u015f\u00e7i kitle partisi \u00f6nerisini, ikisi evrensel s\u0131n\u0131f m\u00fccadele deneyimleri ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm, birisi ise k\u0131smen T\u00fcrkiye\u2019ye ve baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerine \u00f6zg\u00fc, \u00fc\u00e7 gerek\u00e7eye dayand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Evrensel \u00f6l\u00e7\u00fclerde birinci gerek\u00e7e; kitlesel d\u00fczeyde ideolojik anlay\u0131\u015f de\u011fi\u015fiminin ancak politika dolay\u0131m\u0131yla ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi bilgisine dayanmaktad\u0131r. \u0130kinci gerek\u00e7e ise i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelelerinde I. Enternasyonalden bu yana ya\u015fanan \u00f6rg\u00fctlenme deneyimlerden \u00e7\u0131kart\u0131labilecek dersler ve son 20-25 y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan baz\u0131 \u00fclke deneyimleridir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak ileriye s\u00fcrece\u011fim gerek\u00e7e ise T\u00fcrkiye\u2019de modern siyasal kimliklerin geli\u015fme s\u00fcrecinin kendine has \u00f6zelliklerinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-29","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-328-say-temmuz-2005"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":399,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29\/revisions\/399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Bir \u201cideoloji\u201dden ba\u015fka bir \u201cideoloji\u201dye<\/strong><\/h1>\n
Dini g\u00f6r\u00fc\u015ften sek\u00fcler anlay\u0131\u015fa veya bir \u201cdin\u201dden ba\u015fka bir \u201cdin\u201de<\/strong><\/h1>\n
\u201cGeleneksel siyasal ideoloji\u201dden \u201csosyalist siyasal ideoloji\u201dye ge\u00e7i\u015f<\/strong><\/h1>\n
Devrimci \u00d6rg\u00fct(ler) \u2013 Parti \u2013 S\u0131n\u0131f<\/strong><\/h1>\n
\u00d6rg\u00fct bi\u00e7imleri; I. Enternasyonal ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz.<\/strong><\/h1>\n
T\u00fcrkiye\u2019de modern siyasal kimliklerin olu\u015fumu, i\u015f\u00e7iler ve \u201csol\u201d<\/strong><\/h1>\n
\u201cSosyal Demokrasi\u201d ve \u201c\u0130\u015f\u00e7i Kitle Partisi\u201d<\/strong><\/h1>\n
Sosyalist hareketler ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131<\/strong><\/h1>\n
Ne yapabiliriz?<\/strong><\/h1>\n
S\u0131n\u0131f M\u00fccadelesi ve Di\u011fer Kimlikler<\/strong><\/h1>\n
\u201c\u0130\u015f\u00e7i Kitle Partisi\u201d ve Sendikalar<\/strong><\/h1>\n
Sonu\u00e7 yerine<\/strong><\/h1>\n