{"id":69,"date":"2011-02-07T20:50:56","date_gmt":"2011-02-07T20:50:56","guid":{"rendered":"http:\/\/pgbsosyalizm.org\/yenicms\/?p=69"},"modified":"2014-02-05T23:38:38","modified_gmt":"2014-02-05T21:38:38","slug":"komuenist-manifestonun-doksan-yl-lev-trotskiy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/?p=69","title":{"rendered":"Kom\u00fcnist Manifestonun doksan y\u0131l\u0131"},"content":{"rendered":"

— Lev Trotskiy<\/p>\n

Kom\u00fcnist Partisi Manifestosu<\/strong>\u2019nun y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcne topu topu on y\u0131l kalm\u0131\u015f olmas\u0131 inan\u0131l\u0131r gibi de\u011fil! D\u00fcnya edebiyat\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn benzerlerinden daha dahice olan bu risale tazeli\u011fiyle bug\u00fcn bile bizleri \u015fa\u015f\u0131rt\u0131yor. En \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmleri, sanki d\u00fcn yaz\u0131lm\u0131\u015f gibi. Hi\u00e7 ku\u015fku yok, gen\u00e7 yazarlar (Marx yirmi dokuz, Engels yirmi yedi ya\u015f\u0131ndayd\u0131), gelece\u011fe bakarlarken kendilerinden \u00f6nceki, belki de kendilerinden sonraki herkesten daha uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olabildiler.<\/p>\n

Marx ile Engels, daha 1872 bas\u0131m\u0131na yazd\u0131klar\u0131 \u00f6n s\u00f6zde, Manifesto’daki baz\u0131 ikincil par\u00e7alar\u0131n eskimi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, aradan ge\u00e7en yirmi be\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde Manifesto art\u0131k tarih\u00ee bir belge haline gelmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in, \u00f6zg\u00fcn metni de\u011fi\u015ftirme hakk\u0131n\u0131 art\u0131k kendilerinde g\u00f6rmediklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131. O zamandan bu yana altm\u0131\u015f be\u015f y\u0131l daha ge\u00e7ti. Manifesto’daki tek t\u00fck birtak\u0131m par\u00e7alar biraz daha ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131. Bu \u00f6n s\u00f6zde, Mamfesto’daki fikirlerin gerek bug\u00fcn ge\u00e7erliliklerini tamam\u0131yla koruyanlar\u0131n\u0131 gerekse \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirilmeye ya da geli\u015ftirilmeye ihtiya\u00e7 g\u00f6sterenlerini \u00f6zl\u00fc bir bi\u00e7imde saptamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

    \n
  1. Marks’\u0131n Manifesto’dan k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce ke\u015ffedip orada yetkin bir ustal\u0131kla uygulad\u0131\u011f\u0131 maddeci tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olaylar\u0131n s\u0131nav\u0131ndan tam bir ba\u015far\u0131yla ge\u00e7mi\u015f, d\u00fc\u015fmanca ele\u015ftirilerin darbeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda sapasa\u011flam ayakta kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin en de\u011ferli ara\u00e7lar\u0131ndan birini olu\u015fturuyor. Tarih\u00ee s\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn \u00f6teki yorumlan, her t\u00fcrl\u00fc bilimsel anlam\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir. Kesinlikle s\u00f6yleyebiliriz ki, maddeci tarih yorumunu \u00f6z\u00fcmsemeden, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz siyasetinde yaln\u0131z devrimci bir mili-tan de\u011fil, bilgili bir g\u00f6zlemci olmak bile olanaks\u0131zd\u0131r.<\/li>\n
  2. Manifesto’nun birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u015fu s\u00f6zlerle ba\u015flar: “Bug\u00fcne kadarki b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131n tarihi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri tarihidir.” Maddeci tarih yorumundan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f en \u00f6nemli sonu\u00e7 olan bu tez s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde hemen bir sorun haline geldi. Gerici ikiy\u00fczl\u00fcler, liberal doktrinerler ve idealist demokratlar, itici g\u00fc\u00e7 olarak “ortak refah”, “ulusal birlik” ve “\u00f6l\u00fcms\u00fcz ahlaki hakikatler”in yerine maddi \u00e7\u0131karlar\u0131n m\u00fccadelesini koyan teoriye kar\u015f\u0131 alabildi\u011fine zehirli sald\u0131r\u0131lar y\u00f6nelttiler. \u0130\u015f\u00e7i hareketinin kendisinin saflar\u0131ndan dev\u015firilip de kendilerine revizyonist denilenler, yani Marksizm\u2019i s\u0131n\u0131f i\u015f birli\u011fi ve s\u0131n\u0131f uzla\u015fmas\u0131 ruhuyla g\u00f6zden ge\u00e7irmeyi (“revize etmeyi”) savunanlar daha sonra onlara kat\u0131ld\u0131lar. Nihayet kendi zaman\u0131m\u0131zda Kom\u00fcnist Enternasyonal\u2019in a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k epigonlar\u0131 (“Stalin’ciler”), pratikte ayn\u0131 yolu izlediler: S\u00f6z\u00fcm ona Halk Cephesi politikas\u0131, tamamen s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi yasalar\u0131n\u0131n yads\u0131nmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.1<\/sup> Bu arada, Kom\u00fcnist Manifesto’ya \u00fcst\u00fcn teorik zaferini sa\u011flayan tam da, b\u00fct\u00fcn toplumsal \u00e7eli\u015fkileri en y\u00fcksek gerilim noktas\u0131na \u00e7\u0131karan emperyalizm d\u00f6nemidir.<\/li>\n
  3. Marks, toplumun iktisad\u00ee geli\u015fmesinde \u00f6zg\u00fcl bir a\u015fama olarak kapitalizmin anatomisinin tamamlanm\u0131\u015f bi\u00e7imini Kapital (1867)’de a\u00e7\u0131klar. Ama daha Kom\u00fcnist Manifesto’da gelecekteki tahlilin ana hatlar\u0131 sa\u011flamca \u00e7izilmi\u015ftir: emek g\u00fcc\u00fcne yeniden \u00fcretim maliyetinin e\u015f de\u011ferinin \u00f6denmesi; art\u0131k de\u011ferin sermayeciler taraf\u0131ndan m\u00fclk edinilmesi; toplumsal ili\u015fkilerin temel yasas\u0131 olarak rekabet; ara s\u0131n\u0131flar\u0131n, yani kent k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazisi ile k\u00f6yl\u00fclerin yok olmas\u0131; kutuplar\u0131n birinde, gittik\u00e7e azalan say\u0131da m\u00fclk sahibinin elindeki servet yo\u011funla\u015fmas\u0131, \u00f6b\u00fcr\u00fcnde ise, proletaryan\u0131n say\u0131ca b\u00fcy\u00fcmesi; sosyalist rejimin maddi ve siyasal \u00f6n ko\u015fullar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131.<\/li>\n
  4. Manifesto’nun, kapitalizmin, i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam d\u00fczeylerini d\u00fc\u015f\u00fcrme, hatta onlar\u0131 sefalete itme e\u011filimini mahkum eden \u00f6nermesi a\u011f\u0131r bir yayl\u0131m ate\u015fine tutulmu\u015ftu. Papazlar, profes\u00f6rler, bakanlar, gazeteciler,sosyal demokrat kuramc\u0131lar ve sendika \u015fefleri, yoksulla\u015fma denilen teoriye cephe ald\u0131lar. \u0130\u015f\u00e7i aristokrasisini proletarya diye yutturarak ya da gelip ge\u00e7ici bir e\u011filimi kal\u0131c\u0131 gibi kabul ederek boyuna, emek\u00e7iler aras\u0131nda refah\u0131n artmas\u0131n\u0131n i\u015faretlerini ke\u015ffettiler. Bu arada d\u00fcnyan\u0131n en kudretli kapitalizminin, yani ABD kapitalizminin geli\u015fmesi bile, milyonlarca i\u015f\u00e7iyi sefalete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp, federal devlet, kent y\u00f6netimleri ya da \u00f6zel kesime ba\u011fl\u0131 hay\u0131r kurumlar\u0131nca bak\u0131l\u0131r hale getirdi.<\/li>\n
  5. Revizyonistler, ticar\u00ee ve s\u0131na\u00ee bunal\u0131mlar\u0131, kapsamlar\u0131 gittik\u00e7e geni\u015fleyen birer y\u0131k\u0131m olarak g\u00f6steren Manifesto’nun tersine, tr\u00f6stlerin ulusal ve uluslararas\u0131 geli\u015fmesinin, piyasa \u00fczerinde denelimi sa\u011flay\u0131p yava\u015f yava\u015f bunal\u0131mlar\u0131n ortadan kalkmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131na yemin bill\u00e2h ettiler. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu ile bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na ger\u00e7ekten de, kapitalizmin f\u0131rt\u0131na h\u0131z\u0131yla geli\u015fmesi damgas\u0131n\u0131 vurdu. \u00d6yle ki bunal\u0131mlar, olsa olsa “ar\u0131z\u00ee” birer kesinti gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Ama bu d\u00f6nem, geri d\u00f6nmemecesine kapand\u0131. Son tahlilde, Marx’\u0131n bu sorun \u00fczerine s\u00f6yledikleri de do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131.<\/li>\n
  6. “Modern devletin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131, b\u00fct\u00fcn burjuvazinin ortak i\u015flerini y\u00fcr\u00fcten bir kuruldan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.” Sosyal demokrasinin liderlerinin gazetecilere \u00f6zg\u00fc bir ayk\u0131r\u0131l\u0131k g\u00f6z\u00fcyle bakt\u0131klar\u0131 bu \u00f6zl\u00fc form\u00fcl ger\u00e7ekte devletin biricik bilimsel teorisini i\u00e7erir. .Burjuvazinin yaratt\u0131\u011f\u0131 demokrasi, gerek Bernstein gerek Kautsky’nin sand\u0131\u011f\u0131 gibi2<\/sup>, i\u00e7ini her t\u00fcrden s\u0131n\u0131f i\u00e7eri\u011fiyle doldurabilece\u011finiz bo\u015f bir \u00e7uval de\u011fildir. Burjuva demokrasisi, yaln\u0131z burjuvaziye hizmet edebilir. Bu “Halk Cephesi” h\u00fck\u00fcmeti ba\u015f\u0131nda ister Blum ya da Chautemps ister Caballero ya da Negrin bulunsun yaln\u0131zca”b\u00fct\u00fcn burjuvazinin ortak i\u015flerini y\u00fcr\u00fcten bir kuruldur.”3<\/sup> Bu \u201ckurul\u201d i\u015fleri ne zaman k\u00f6t\u00fc y\u00fcr\u00fctse burjuvazi, onun pabucunu eline verir.<\/li>\n
  7. “Her s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi,\u00a0 siyasi bir m\u00fccadeledir.” “Proleterlerin bir s\u0131n\u0131f olarak [\u00f6rg\u00fctlenmeleri sonu\u00e7 olarak] bir siyasi parti olarak \u00f6rg\u00fctlenmeleridir.” Bir yandan sendikalistler, \u00f6b\u00fcr yandan anarko-sendikalistler, uzun s\u00fcre, bu tarih\u00ee yasalar\u0131 anlamaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131lar. “Salt” sendikalizm \u015fimdi, ba\u015fl\u0131ca s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 olan ABD’de ezici bir darbe yedi. Anarko-sendikalizm son kalesi \u0130spanya’da onar\u0131lmaz bir yenilgiye u\u011frad\u0131. Burada da Manifesto hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 .<\/li>\n
  8. Proletarya, burjuvazinin kurdu\u011fu yasal \u00e7er\u00e7eve i\u00e7erisinde iktidar\u0131 fethedemez. Kom\u00fcnistler, “ama\u00e7lar\u0131na ancak varolan b\u00fct\u00fcn toplumsal ko\u015fullar\u0131n zorla yok edilmesiyle ula\u015f\u0131labilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan ederler.” Reformculuk, Manifesto’nun bu tezini, hareketin o s\u0131radaki “olgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131” ve demokrasinin yeterince geli\u015fmemi\u015fli\u011fini ileri s\u00fcrerek a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u0130talyan, Alman “demokrasiler\u201dinin ve \u00e7ok say\u0131da ba\u015fka “demokrasi”nin kaderi, “olgunla\u015fmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n” reformcular\u0131n kendilerinin f\u00eekirlerinin ay\u0131rt edici \u00f6zeli\u011fi oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor.<\/li>\n
  9. Toplumun sosyalist d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc i\u00e7in i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, yeni sisteme giden yolu t\u0131kayan siyasal engellerin her birini par\u00e7alayacak bir g\u00fcc\u00fc ellerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rmak zorundad\u0131r”. “Hakim s\u0131n\u0131f olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f proletarya”-bu diktat\u00f6rl\u00fckt\u00fcr. Ayn\u0131 zamanda bu tek ger\u00e7ek proleter demokrasisidir. Alan\u0131 ve derinli\u011f\u00ee somut tarih\u00ee ko\u015fullara ba\u011fl\u0131d\u0131r”. Sosyalist devrim yoluna giren devletlerin say\u0131s\u0131 ne denli \u00e7ok olursa diktat\u00f6rl\u00fck, o denli \u00f6zg\u00fcr ve esnek bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnecek, i\u015f\u00e7i demokrasisi o denli geni\u015f olacak, o denli derine inecektir.<\/li>\n
  10. Kapitalizmin uluslararas\u0131 geli\u015fmesi proleter devrimin uluslararas\u0131 karakterini \u00f6nceden belirlemi\u015ftir. “En az\u0131ndan \u00f6nde gelen uygar \u00fclkelerin ortak eylemi, proletaryan\u0131n kurtulu\u015funun ilk ko\u015fullar\u0131ndan biridir.” Kapitalizmin sonraki. geli\u015fmesi “uygar” olsun “uygarla\u015fmam\u0131\u015f” olsun gezegenimizin b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcmlerini birbirine o kadar s\u0131k\u0131ca ba\u011flad\u0131 ki sosyalist devrim sorunu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ve kesinlikle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir karakter kazand\u0131. Sovyet b\u00fcrokrasisi, bu temel sorun bak\u0131m\u0131ndan Manifesto’yu tasfiye etmeye kalk\u0131\u015ft\u0131. Sovyet devletinin Bonapart\u00e7\u0131 yozla\u015fmas\u0131 tek \u00fclkede sosyalizm teorisinin d\u00fczmeceli\u011finin kar\u015f\u0131 konulamaz bir \u00f6rne\u011fidir.4<\/sup><\/li>\n
  11. “Geli\u015fmenin s\u00fcreci i\u00e7inde, s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 ve b\u00fct\u00fcn \u00fcretim b\u00fct\u00fcn ulusun dev bir birli\u011finin elinde topland\u0131\u011f\u0131 zaman, devlet iktidar\u0131 siyasi niteli\u011fini yitirecektir.” Bir ba\u015fka deyi\u015fle: Devlet k\u00f6relir. Geriye, deli g\u00f6mle\u011finden kurtulmu\u015f olarak toplum kal\u0131r. Bu sosyalizmden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Teoremin tersi: SSCB’de devlet zorundaki korkun\u00e7 b\u00fcy\u00fcme, toplumun sosyalizmden uzakla\u015fmakta oldu\u011funun anlaml\u0131 bir ispat\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  12. “\u0130\u015f\u00e7ilerin \u00fclkesi yoktur.” Manifesto’daki bu s\u00f6zler, pek \u00e7ok kez dar kafal\u0131 kimseler taraf\u0131ndan, bir ajitasyon n\u00fcktesi olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Oysa bu s\u00f6zler, proletaryaya, kapitalist “ana vatan” sorununda akla gelebilecek tek yol g\u00f6sterici ilkeyi sa\u011fhyordu. Bu yol g\u00f6sterici ilkenin \u00eekinci Enternasyonalce \u00e7i\u011fnenmesi, yaln\u0131z Avrupa’n\u0131n d\u00f6rt y\u0131l boyunca yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lmas\u0131na5<\/sup> de\u011fil, d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr\u00fcndeki bug\u00fcnk\u00fc durgunlu\u011fa da yol a\u00e7t\u0131. Yakla\u015fmakta olan ve \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonalin ihanetinin yolunu d\u00f6\u015fedi\u011fi yeni sava\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda Manifesto bug\u00fcn de kapitalist “ana vatan” sorunun da, en g\u00fcvenilir dan\u0131\u015fman olarak kal\u0131yor.<\/li>\n
  13. G\u00f6r\u00fcyoruz ki iki gen\u00e7 yazar\u0131n ortak ve olduk\u00e7a k\u0131sa yap\u0131t\u0131, \u00f6zg\u00fcrle\u015fme m\u00fccadelesinin en \u00f6nemli ve yak\u0131c\u0131 sorunlar\u0131 \u00fczerine yeri doldurulamaz ipu\u00e7lar\u0131 vermeye hala devam ediyor. Kom\u00fcnist Manifesto ile az\u0131c\u0131k olsun boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015febilecek ba\u015fka hangi kitap var? Ama bu, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerde doksan y\u0131ll\u0131k e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f geli\u015fmenin ve devasa toplumsal m\u00fccadelelerin ard\u0131ndan, Manifesto’nun d\u00fczeltmelere de, eklemelere de ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Devrimci d\u00fc\u015f\u00fcncenin, puta tapmayla hi\u00e7bir ortak yan\u0131 yoktur. Programlar ve kestirimler tecr\u00fcbe \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda s\u0131nan\u0131r ve d\u00fczeltilir. \u0130nsan akl\u0131 i\u00e7in \u00fcst\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fct de budur. Manifesto’da da d\u00fczeltmelere ve eklemelere gerek vard\u0131r. Ne var ki tarih\u00ee tecr\u00fcbenin kendisinin kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi bu d\u00fczeltme ve eklemeler, ancak, Manifesto’nun kendisinin temelinde yatan y\u00f6ntemle uyum i\u00e7inde hareket ederek ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131labilir. En \u00f6nemli birka\u00e7 \u00f6rne\u011fe dayanarak buna i\u015faret etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/li>\n<\/ol>\n
      \n
    1. Marx, hi\u00e7bir toplumsal sistemin, yarat\u0131c\u0131 potansiyellerini t\u00fcketmedik\u00e7e tarih sahnesinden ayr\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretir. Manifesto, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesini geciktirdi\u011fi i\u00e7in kapitalizmi yerden yere vurur. Ama hem o d\u00f6nemde hem de sonraki on y\u0131llarda bu geciktirme, ancak g\u00f6reli nitelikteydi. On dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yans\u0131nda ekonomiyi sosyalist temeller \u00fczerinde \u00f6rg\u00fctlemek m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131 b\u00fcy\u00fcme tempolar\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fclemeyecek kadar daha h\u0131zl\u0131 olurdu. Ne var ki teorik a\u00e7\u0131dan \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemeyecek olan bu tez, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ta d\u00fcnya sava\u015fma dek d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda geni\u015flemeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc olgusunu ge\u00e7ersiz k\u0131lmaz. Bilim ve teknolojinin en modern bulu\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131n d\u00fcnya ekonomisinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle durgunla\u015fma, hatta gerileme d\u00f6nemi ancak son yirmi y\u0131lda ba\u015flad\u0131. \u0130nsanl\u0131k birikmi\u015f sermayesini harcamaya ba\u015flarken, gelecek sava\u015f, uygarl\u0131\u011f\u0131 temellerinden y\u0131kacak ve bunun etkileri y\u0131llar boyu s\u00fcrecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Manifesto’nun yazarlar\u0131, kapitalizmin, g\u00f6rece gerici bir rejimden, mutlak olarak gerici bir rejime d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi zamandan \u00e7ok \u00f6nce \u00e7\u00fcr\u00fc\u011fe \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdi. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, ancak bug\u00fcnk\u00fc ku\u015fa\u011f\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde son b\u00ee\u00e7imini ald\u0131 ve i\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nemi sava\u015flar, devrimler ve fa\u015fizm d\u00f6nemine \u00e7evirdi.<\/li>\n
    2. Marx ile Engels’in tarihler konusundaki yanl\u0131\u015f\u0131, bir yanda kapitalizmde \u00f6rt\u00fck olarak bulunan ger\u00e7ek potansiyellerinin k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmesinden, \u00f6b\u00fcr yanda proletaryan\u0131n devrimci olgunlu\u011funun abart\u0131lmas\u0131ndan ileri geliyordu. 1848 devrimi, Manifesto’nun hesaplam\u0131\u015f oldu\u011fu gibi bir sosyalist devrime d\u00f6n\u00fc\u015fmedi; Almanya’y\u0131 gelecekte devasa bir kapitalist y\u00fckselme olana\u011f\u0131na kavu\u015fturdu. Paris Kom\u00fcn\u00fc, proletaryan\u0131n, ba\u015f\u0131nda \u00e7elikle\u015fmi\u015f bir devrimci parti bulunmad\u0131k\u00e7a, iktidar\u0131 burjuvazinin elinden alamayaca\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131.” Bu arada, sonradan gelen uzun s\u00fcreli kapitalist refah d\u00f6nemi, devrimci \u00f6nc\u00fcn\u00fcn e\u011fitilmesinden \u00e7ok, i\u015f\u00e7i aristokrasisinin burjuva yozla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131; bu da, proleter devrim \u00f6n\u00fcndeki ba\u015fl\u0131ca fren haline geldi. E\u015fyan\u0131n tabiat\u0131na uygun olarak Manifesto’nun yazarlar\u0131, bu “diyalekti\u011fi” \u00f6nceden g\u00f6remezlerdi.<\/li>\n
    3. Manifesto’ya g\u00f6re kapitalizm serbest rekabetin h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Sermayenin giderek artan bir \u00f6l\u00e7\u00fcde yo\u011funla\u015fmas\u0131na i\u015faret etmekle birlikte Manifesto, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nemde egemen kapitalist bi\u00e7im ve sosyalist ekonominin en \u00f6nemli \u00f6n ko\u015fulu haline gelen tekel konusunda gerekli sonucu \u00e7\u0131karmaz. Marx, ancak sonradan, Kapital\u2019de serbest rekabetin tekele d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc e\u011filimini saptar. Emperyalizm adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda tekelci kapitalizmin bilimsel bir tan\u0131m\u0131n\u0131 veren ise Lenin olmu\u015ftur.<\/li>\n
    4. Manifesto’nun yazarlar\u0131, esas olarak \u0130ngiliz “sanayi devrimi” \u00f6rne\u011fine dayanarak, ara s\u0131n\u0131flar\u0131n tasfiyesi s\u00fcrecini, zanaatkarlar\u0131n, esnaflar\u0131n ve k\u00f6yl\u00fclerin toptan proleterle\u015fmeleri olarak g\u00f6sterirlerken fazlas\u0131yla tek yanl\u0131 bir resim \u00e7izerler. Ger\u00e7ekte, zapt edilmemi\u015f bir do\u011fa olay\u0131 gibi i\u015fleyen rekabet g\u00fc\u00e7leri, hem ilerici hem barbarca olan bu i\u015fi tamamlam\u0131\u015f olmaktan uzakt\u0131r. Kapitalizm, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyi h\u0131zla yok ederken, onu proleterle\u015fmekte \u00e7ok daha yava\u015f kald\u0131. \u00dcstelik burjuva devletinin bilin\u00e7li politikas\u0131, uzun s\u00fcredir, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva katmanlar\u0131n, yapay olarak ayakta tutulmas\u0131n\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Kar\u015f\u0131t kutupta teknolojinin geli\u015fmesi ve b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 sanayiin rasyonelle\u015fmesi, m\u00fczmin i\u015fsizlik do\u011furarak k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin proleterle\u015fmesini engelliyor. Ayn\u0131 zamanda kapitalizmin geli\u015fimi, bir s\u00fcr\u00fc teknisyenin, y\u00f6neticinin, ticaret hizmetlisinin, k\u0131sacas\u0131 kendilerine yeni orta s\u0131n\u0131f denilenlerin b\u00fcy\u00fcmesini son derece h\u0131zland\u0131r\u0131yor. Sonu\u00e7 olarak, Manifesto’nun, yok olmalar\u0131n\u0131 kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ara s\u0131n\u0131flar, Almanya kadar sanayile\u015fmi\u015f bir \u00fclkede bile n\u00fcfusun a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 yans\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ne var ki eskimi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva katmanlar\u0131n yapay olarak korunmas\u0131, toplumsal \u00e7eli\u015fkileri kesinlikle hafifletmiyor; tersine onlar\u0131 \u00f6zel bir hasabetle donat\u0131yor ve s\u00fcrekli i\u015fsizler ordusuyla birlikte kapitalizmin \u00e7\u00fcr\u00fcmesinin en k\u00f6t\u00fcc\u00fcl ifadesini olu\u015fturuyor.<\/li>\n
    5. Devrimci bir d\u00f6nem i\u00e7in tasarlanan Manifesto, kapitalizmden sosyalizme dolays\u0131z ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemine tekab\u00fcl eden on talep i\u00e7erir (b\u00f6l\u00fcm ikinin sonu). Marx ile Engels, 1872 tarihli \u00f6n s\u00f6zlerinde, bu taleplerin k\u0131smen eskimi\u015f ve her hal \u00fc karda \u00f6nem bak\u0131m\u0131ndan ikinci derecede oldu\u011funu ilan eder. Reformcular bu de\u011ferlendirmenin hemen \u00fczerine atlay\u0131p onu, devrimci ge\u00e7i\u015f taleplerinin sonsuza dek yerlerini, burjuva demokrasisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmad\u0131\u011f\u0131 herkes\u00e7e bilinen sosyal demokrat “asgar\u00ee programa\u201d b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde yorumlad\u0131lar. Asl\u0131nda Manifesto’nun yazarlar\u0131, ge\u00e7i\u015f programlar\u0131yla ilgili ba\u015fl\u0131ca d\u00fczeltmeye tam bir kesinlikle i\u015faret etmi\u015flerdi. O d\u00fczeltme \u015fuydu: “\u0130\u00e7\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, haz\u0131r devlet ayg\u0131t\u0131na el koymakla yetinip onu kendi ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullanamaz.” Bir ba\u015fkadeyi\u015fle, d\u00fczeltme, burjuva demokras\u00eesi feti\u015fizmini hedef al\u0131yordu. Marx, bir s\u00fcre sonra kapitalist devletin kar\u015f\u0131s\u0131na Kom\u00fcn tipi devleti \u00e7\u0131karacakt\u0131. Bu “tip\u201d, sonradan, \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k se\u00e7\u00eek olan Sovyetler bi\u00e7imini ald\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Sovyetler ve i\u015f\u00e7i denetimi olmadan devrimci bir program olamaz. Bunlar\u0131n \u00f6tesinde, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 parlamenter faaliyet d\u00f6neminde “arkaik” g\u00f6r\u00fcnen Manifesto’nun on talebi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ger\u00e7ek anlam ve \u00f6nemini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yeniden kazand\u0131. Umutsuzca eskiyen ise sosyal demokrat “asgar\u00ee program” oldu.<\/li>\n
    6. Manifesto, “Almanya’daki burjuva devriminin, hemen ard\u0131ndan gelecek bir proletarya devriminin ba\u015flang\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131” yo1undaki beklentisini temellendirirken Avrupa. uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, on yedinci y\u00fczy\u0131l \u0130ngiltere’sine ve on sekiz\u00eenci y\u00fczy\u0131l Fransa’s\u0131na. k\u0131yasla. \u00e7ok daha ileri olan ko\u015fullar\u0131na ve proletaryan\u0131n \u00e7ok daha geli\u015fmi\u015f olmas\u0131na at\u0131f yapar. Bu kestirimdeki yanl\u0131\u015fl\u0131k sadece tarih bak\u0131m\u0131ndan de\u011fildir. 1848 devrimi birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde\u00a0 tam da daha ileri ko\u015fullarda burjuva s\u0131n\u0131flar\u0131ndan hi\u00e7birinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, devrimi sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrmeye yetmedi\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131: B\u00fcy\u00fck ve orta burjuvazinin toprak sahipleriyle olan ba\u011flar\u0131 fazlas\u0131yla s\u0131k\u0131d\u0131r ve kitlelerden duydu\u011fu korku bu s\u0131n\u0131f\u0131 fazlas\u0131yla k\u00f6steklemektedir; k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi fazlas\u0131yla da\u011f\u0131n\u0131k ye \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00fcy\u00fck burjuvaziye fazlas\u0131yla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Avrupa ve Asya’n\u0131n daha sonraki geli\u015fme rotas\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcyle kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi burjuva devrimi, tek ba\u015f\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda art\u0131k, genel olarak tamamlanamaz. Toplumun feodal s\u00fcpr\u00fcnt\u00fcden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle temizlenmesi, ancak, proletaryan\u0131n, burjuva partilerinin n\u00fcfuzundan kurtulmu\u015f olarak k\u00f6yl\u00fclerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ebilmesi ve devrimci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmas\u0131 ko\u015fuluyla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131dan burjuva devrimi, sosyalist devrimin birinci a\u015famas\u0131yla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7er ve sonradan bu sonuncusu i\u00e7inde erir. Ulusal devrim, b\u00f6ylece d\u00fcnya devriminin bir halkas\u0131 haline gelir. \u0130ktisadi temelin ve b\u00fct\u00fcn toplumsal ili\u015fkilerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, s\u00fcrekli (kesintisiz) bir karakter kazan\u0131r.
      \nAsya, Latin Amerika ve Afrika’n\u0131n geri \u00fclkelerindeki devrimci partiler i\u00e7in, demokratik devrim ile proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc – ve dolay\u0131s\u0131yla uluslararas\u0131 sosyalist devrim – aras\u0131ndaki organik\u00a0 ba\u011flant\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmas\u0131 bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m meselesidir.<\/li>\n
    7. Manifesto, kapitalizmin geri ve barbar \u00fclkeleri girdab\u0131na nas\u0131l \u00e7ekti\u011fini g\u00f6stermesine kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00f6m\u00fcrge ve yan s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerin\u00a0 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinden s\u00f6z etmez. Marx ile Engels “en az\u0131ndan \u00f6nde gelen uygar \u00fclkeler'”de sosyalist devrimi gelecek birka\u00e7 y\u0131l\u0131n sorunu sayd\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00f6m\u00fcrge sorunu, onlar i\u00e7in, otomatik olarak \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flanm\u0131\u015f oluyordu. Ama ezilen milliyetlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir hareketinin sonucu olarak de\u011fil, proletaryan\u0131n kapitalizmin metropollerinde zafer\u00eenin sonucu olarak. Bundan dolay\u0131 Manifesto, s\u00f6m\u00fcrge ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge \u00fclkelerde devrimc\u00ee, strateji sorunlar\u0131na hi\u00e7 de\u011finmez. Gene de bu sorunlar ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gerektirir. \u00d6rne\u011fin “ulusal anavatan”, ileri kapitalist \u00fclkelerde en u\u011fursuz tarih\u00ee ayak ba\u011f\u0131 haline geldi\u011fi apa\u00e7\u0131k olmakla birlikte., ba\u011f\u0131ms\u0131z\u00a0 bir varolu\u015f i\u00e7in m\u00fccadele zorunda b\u0131rak\u0131lan geri \u00fclkelerde hala, g\u00f6rece ilerici bir etken olarak kal\u0131yor.
      \n“Kom\u00fcnistler,” diye ilan eder Manifesto, “her yerde bug\u00fcnk\u00fc toplumsal ve siyasi d\u00fczene kar\u015f\u0131 her devrimci hareketi desteklerler.” Renkli \u0131rklar\u0131n Emperyalist zorbalara kar\u015f\u0131 hareketi kurulu d\u00fczene kar\u015f\u0131 en \u00f6nemli ve g\u00fc\u00e7l\u00fc hareketlerden biridir; dolay\u0131s\u0131yla beyaz \u0131rk\u0131n proletaryas\u0131n\u0131n tam, kay\u0131ts\u0131z, \u015farts\u0131z ve s\u0131n\u0131rs\u0131z deste\u011fini hak eder. Ezilen milliyetler i\u00e7in devrimci strateji geli\u015ftirmenin onuru, esas olarak Lenin’e aittir.<\/li>\n
    8. Manifestonun -y\u00f6ntem de\u011fil, konu bak\u0131m\u0131ndan- en eskimi\u015f k\u0131sm\u0131, on dokuzuncu y\u00fcz y\u0131l\u0131n birinci yar\u0131s\u0131ndaki “sosyalist” edebiyat\u0131n ele\u015ftirilmesi (b\u00f6l\u00fcm III) ve kom\u00fcnistlerin \u00e7e\u015fitli muhalefet partileri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki konumunun tan\u0131mlanmas\u0131d\u0131r (b\u00f6l\u00fcm IV). Manifesto’da s\u0131ralanan hareketleri ve partileri ya 1848 devrimi ya da sonradan gelen kar\u015f\u0131 devrim o kadar k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde silip s\u00fcp\u00fcrd\u00fc ki bunlar\u0131n adlar\u0131 i\u00e7in bile, bir tarih s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne bakmak gerekir. Ne var ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Manifesto\u2019nun bu k\u0131sm\u0131 da, belki bize, bir \u00f6nceki ku\u015fa\u011fa oldu\u011fundan daha yak\u0131nd\u0131r. \u0130kinci Enternasyonallin, Marksizmin rakipsiz egemenlik kurmu\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc en parlak \u00e7a\u011f\u0131nda Marksizm \u00f6ncesi sosyalizm fikirleri, kesinlikle ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015f say\u0131labilirdi. Durum bug\u00fcn farkl\u0131d\u0131r. Sosyal demokrasinin ve Kom\u00fcnist Enternasyonalin koku\u015fmas\u0131 her ad\u0131mda korkun\u00e7 ideolojik tekerr\u00fcrler yarat\u0131yor. Ya\u015fl\u0131l\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesi, \u00e7ocukla\u015fm\u0131\u015fa benziyor. Gerileme d\u00f6neminin m\u00fcr\u015fitleri, her derde deva form\u00fcller pe\u015finde ko\u015farlarken, bilimsel sosyalizmin \u00e7oktan g\u00f6md\u00fc\u011f\u00fc \u00f6\u011fretileri yeni ba\u00e7tan ke\u015ffediyorlar.<\/li>\n<\/ol>\n

      Muhalefet partileri sorununa gelince, ge\u00e7en on y\u0131llar\u0131n beraberinde getirdi\u011fi de\u011fi\u015fmelerin en derin oldu\u011fu alan budur: yaln\u0131z eski partilerin uzun s\u00fcreden beri yerlerini yenilerine b\u0131rakm\u0131\u015f olmas\u0131 anlam\u0131nda de\u011fil, ayr\u0131ca emperyalist d\u00f6nem ko\u015fullar\u0131nda bizatihi partilerin ve onlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerinin karakterinin k\u00f6k\u00fcnden de\u011fi\u015fmi\u015f olmas\u0131 anlam\u0131nda. Dolay\u0131s\u0131yla Manisfesto’nun eksikliklerinin Kom\u00fcnist Enternasyonalin ilk d\u00f6rt kongresinin en \u00f6nemli belgeleri, Bol\u015fevizmin temel edebiyat\u0131 ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal konferanslar\u0131n\u0131n kararlar\u0131yla giderilmesi gerekir.7<\/sup><\/p>\n

      Marx’a g\u00f6re, hi\u00e7bir toplumsal d\u00fczenin, kendisinde \u00f6rt\u00fck olarak bulunan potansiyelleri t\u00fcketmedik\u00e7e sahneden \u00e7ekilmedi\u011fini yukarda belirtmi\u015ftik. Ne var ki eskimi\u015f bir toplumsal d\u00fczen bile, direni\u015f g\u00f6stermeden yerini yeni bir d\u00fczene b\u0131rakmaz. Toplumsal rejimlerin de\u011fi\u015fmesi s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin en sert bi\u00e7imini, yani devrimi \u00f6n-gerektirir. Proletaryan\u0131n, \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015f burjuva d\u00fczenini c\u00fcretli bir darbeyle devirecek g\u00fc\u00e7ten \u015fu ya da bu sebepten \u00f6t\u00fcr\u00fc uzak oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kacak olursa, istikrars\u0131z egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7abalayan finans-kapital i\u00e7in, mahvedip maneviyat\u0131n\u0131 bozdu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyi fa\u015fizmin katliam ordusuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekten ba\u015fka yapacak \u015fey kalmaz. Sosyal demokrasinin burjuva yozla\u015fmas\u0131 ile k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin fa\u015fist yozla\u015fmas\u0131 aras\u0131nda neden ve etki ili\u015fkisi vard\u0131r.<\/p>\n

      G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Enternasyonal, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde, emek\u00e7ileri aldatma ve onlar\u0131n maneviyat\u0131n\u0131 bozma i\u015fini ikincisinden \u00e7ok daha edepsizce y\u00fcr\u00fctmekte. Moskova’n\u0131n hayas\u0131z u\u015faklar\u0131, \u0130spanyol proletaryas\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fc katletmekle yaln\u0131z fa\u015fizmin yolunu d\u00f6\u015femiyorlar; onun i\u015finin \u00f6nemlice bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de \u00fcstleniyorlar. Uluslar aras\u0131 devrimin uzun s\u00fcreli ve gitgide bir insan k\u00fclt\u00fcr\u00fc bunal\u0131m\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen bunal\u0131m\u0131, temelinde devrimci \u00f6nderli\u011fin bunal\u0131m\u0131na indirgenebilir.<\/p>\n

      Kom\u00fcnist Partisi Manifestosu’nun en de\u011ferli halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu b\u00fcy\u00fck gelene\u011fin miras\u00e7\u0131s\u0131 olarak D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal, \u015fu anda eski g\u00f6revlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in yeni kadrolar yeti\u015ftiriyor. Teori, genelle\u015ftirilmi\u015f ger\u00e7ekliktir. Devrimci teori kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fcr\u00fcst bir tutumda ifadesini bulan, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi yeniden in\u015fa etme yolundaki tutkulu iradedir. “Karanl\u0131k K\u0131t\u2019a”n\u0131n g\u00fcneyinde Manifesto’yu Afrikaans diline ilk \u00e7evirenlerin bizim fikir yolda\u015flar\u0131m\u0131z olmas\u0131, Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin bug\u00fcn yaln\u0131zca D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonalin bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir ba\u015fka \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fidir. Gelecek ona aittir. Kom\u00fcnist Manifesto’nun y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l d\u00f6n\u00fc-m\u00fc kutland\u0131\u011f\u0131nda D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal, gezegenimizin belirleyici devrimci g\u00fcc\u00fc haline gelecektir.<\/p>\n

      \n

      (Ekim 1938)<\/p>\n

      *Lev Trotskiy bu yaz\u0131y\u0131 Manifesto’nun Afrikaans dilindeki birinci bas\u0131m\u0131na giri\u015f olarak kaleme ald\u0131. \u0130ngilizcede ilk kez “Ninety Years of the Communist Manifesto” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla New International’\u0131n \u015eubat 1938 tarihli say\u0131s\u0131nda yay\u0131nland\u0131. Metni \u0130ngilizceden T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye Nail Satl\u0131gan \u00e7evirdi. (Karl Marx – Frederick Engels, The Comm\u0131\u0131nist Manifesto, New York, Pathfinder, 1996, s.3-14 – Leon Trotsky<\/p>\n

      Dipnotlar<\/p>\n

      1<\/sup>Kom\u00fcnist Enternasyonal ya da Komintern, 1919’da, V.\u0130. Lenin’in ve Bol\u015fevik Partisi\u2019nin \u00f6nderli\u011finde, kom\u00fcnist i\u015f\u00e7i hareketinin d\u00fcnya \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak kuruldu. Lenin’in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc izleyen y\u0131llarda Komintern, ba\u015f\u0131nda Yosif Stalin’in bulundu\u011fu ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kast\u0131n kar\u015f\u0131 devrimci politikalar\u0131n\u0131n bir aletine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Lev Trotskiy, Bol\u015fevik ve Komintern \u00f6nderli\u011fi i\u00e7inde, Lenin’in proleter enternasyonalist rotas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in siyasal bir m\u00fccadele ba\u015flatanlar\u0131n \u00f6nde gelen lideriydi.<\/p>\n

      Halk Cephesi, Stalin’cilerin SSCB’deki b\u00fcrokratik kast\u0131n milliyet\u00e7i ve diplomatik \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna, i\u015f\u00e7i partilerinin ve Kom\u00fcnist Enternasyonal’in siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve program\u0131n\u0131 liberal kapitalist partilerle i\u015fbirli\u011fine t\u00e2bi k\u0131lma politikas\u0131na at\u0131f yapar.<\/p>\n

      2<\/sup> Eduard Bernstein (1850-1932), Alman Sosyal Demokrat Partisi (SPD) i\u00e7inde revizyonizmin \u00f6nde gelen savunucusu olup kapitalizmin tedric\u00ee reformu ve kapitalist partilerle i\u015f birli\u011fi lehine s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini ve devrimi reddetti. Karl Kautsky (1854-1938), \u015foven SPD \u00e7o\u011funlu\u011funun merkezci apolojisini yapmaya y\u00f6neldi\u011fi I.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131na dek \u0130kinci Enternasyonal i\u00e7erisinde \u00f6nde gelen bir Marksistti; Rusya’da 1917 Ekim devrimine ve Bol\u015feviklerin \u00f6nderli\u011findeki is\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc cumhuriyetine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

      \n

      3<\/sup> Leon Blum (1872-1950) Frans\u0131z Sosyalist Partisinin ba\u015fkan\u0131 ve 1936-37’deki birinci Halk Cephesi h\u00fck\u00fcmetinin ba\u015fkan\u0131yd\u0131. Liberal bir kapitalist parti olan Radikal Sosyalistler\u2019in lideri Camile Chautemsp (1885-1963) 1930, 1933-34 ve 1937-38’de Frans\u0131z ba\u015fbakan\u0131 oldu. Francisco Largo Caballero (1869-1946) \u0130spanyol Sosyalist Partisinin lideri ve 1936 Eyl\u00fcl\u00fc ile \u0130937 May\u0131s\u0131 aras\u0131nda ba\u015fbakand\u0131. Yerine ge\u00e7en Juan Negrin (1889-1956) , Gen. Francisco Franco \u00f6nderli\u011findeki g\u00fc\u00e7lerin 1939’daki zaferinden \u00f6nce \u0130spanyol Cumhuriyeti’nin son ba\u015fbakan\u0131 oldu.<\/p>\n

      \n

      4<\/sup> Bonapart\u00e7\u0131l\u0131k toplumsal bunal\u0131m\u00a0 d\u00f6nemlerinde ortaya, \u00e7\u0131kar ve y\u00fcr\u00fctme kuvvetini bir “g\u00fc\u00e7l\u00fc adam”\u0131n elinde yo\u011funla\u015ft\u0131rmaya \u00e7abalar. Bonapart\u00e7\u0131 \u00f6nder, egemen s\u0131n\u0131f ya da tabakan\u0131n iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek amac\u0131yla kendini, \u00e7eki\u015fen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fczerindeymi\u015f gibi g\u00f6sterir. Terim 1852-70 Fransa\u2019s\u0131ndaki; Louis-Napoleon Bonaparte rejimine at\u0131f yapmaktadr<\/p>\n

      Tek \u00fclkede sosyalizm – Stalin, 1924’te, Lenin’in proleter enternasyonalist rotas\u0131n\u0131 terk edebilmek i\u00e7in ideolojik bir ussalla\u015ft\u0131rma olarak, sosyalizmin tek bir \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ba\u015far\u0131labilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ortaya att\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, daha sonra Komintern’in program ve taktiklerine sokulup, d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndaki kom\u00fcnist partilerinin Kremlin\u2019in d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n birer piyonuna \u00e7evrilmesini hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131. Bk. Leon Trotsky, The Third International After Lenin (New York: Pathfinder, 1970).<\/p>\n

      5<\/sup> \u0130kinci Enternasyonal – 1889’da, i\u015f\u00e7i partilerinin uluslar aras\u0131 bir derne\u011fi olarak Friedrich Engels’in kat\u0131l\u0131m\u0131yla kuruldu. En b\u00fcy\u00fck partilerinin \u00f6nderliklerinden \u00e7o\u011funun, bo\u011fazla\u015fmada kendi burjuvazilerini destekledi\u011fi I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 patlak verince \u00e7\u00f6kt\u00fc. 1923\u2019te, reformcu \u0130\u00e7\u00e7i ve Sosyalist Enternasyonali olarak yeniden kuruldu<\/p>\n

      6<\/sup> 1848’de Avrupa’n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda demokratik haklar, ulusal birle\u015fme ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve anayasal reformlar i\u00e7in m\u00fccadeleler yer ald\u0131. Y\u00fckselmekte olan i\u00e7\u00e7i s\u0131n\u0131flar\u0131 ve pleb g\u00fc\u00e7ler, talepleri ve toplumsal a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131yla, bu burjuva-demokratik devrimlerin sonucunu etkilemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

      1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc, devrimci bir emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti kurma yolunda ilk giri\u015fimdi. Paris emek\u00e7i halk\u0131, kenti ele ge\u00e7irip 18 Marttan, i\u015fgalci Prusya ordusuyla birle\u015fen Frans\u0131z burjuvazisinin direni\u015flerini ezdi\u011fi 28 May\u0131sa dek y\u00f6netti. Bunu izleyen tedhi\u015f s\u0131ras\u0131nda on yedi binden fazla Parisli i\u015f\u00e7i katledildi.<\/p>\n

      \n

      7<\/sup> D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Enternasyonal, 1838’de Trotskiy’in k\u0131lavuzlu\u011funda, V.\u0130. Lenin taraf\u0131ndan savunulmu\u015f kom\u00fcnist politikalar\u0131 ilerletmek i\u00e7in sava\u015fmaya istekli ve 1930’lar\u0131n ba\u015flar\u0131na gelindi\u011finde Sovyetler Birli\u011fi’nin Stalin’cile\u015fmi\u015f; h\u00fck\u00fcmeti ve partisinde ve Komintern’de peki\u015fmi\u015f olan kar\u015f\u0131 devrimci siyasete ve polis devleti tedhi\u015f\u00e7ili\u011fine teslim olmay\u0131 reddeden devrimcileri yeniden k\u00fcmelemek i\u00e7in kuruldu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      — Lev Trotskiy Kom\u00fcnist Partisi Manifestosu\u2019nun y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcne topu topu on y\u0131l kalm\u0131\u015f olmas\u0131 inan\u0131l\u0131r gibi de\u011fil! D\u00fcnya edebiyat\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn benzerlerinden daha dahice olan bu risale tazeli\u011fiyle bug\u00fcn bile bizleri \u015fa\u015f\u0131rt\u0131yor. En \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmleri, sanki d\u00fcn yaz\u0131lm\u0131\u015f gibi. Hi\u00e7 ku\u015fku yok, gen\u00e7 yazarlar (Marx yirmi dokuz, Engels yirmi yedi ya\u015f\u0131ndayd\u0131), gelece\u011fe bakarlarken kendilerinden \u00f6nceki, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-69","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-20-say"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":447,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions\/447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pgbsosyalizm.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}